Numune Çeşitleri ve Süreci: Proto, Fit, Size Set ve PP Numune

Hazır giyimde numune çeşitleri bir bakışta

Adetler yalnız Sarkar'ın (sektör eğitim sitesi Online Clothing Study; 2011, 2015, 2018) anlatımından alınmıştır; alıcıya göre değişir, bağlayıcı olan sipariş şartnamesidir.

Numune aşamaları: proto, fit, size set ve PP numunede ne olur?

Proto numune: ne için, kim dikiyor, neye bakılır?

Proto numune tasarımın ve giysi yapısının ilk gösterimidir; Sarkar'a (2011) göre bu aşamada oturuş ve kumaş ayrıntısı değerlendirilmez. Asıl kumaş fabrikada henüz yoksa genellikle benzer kalitede bir kumaşla dikilir (Sarkar, 2018). Girdisi teknik föy ve kalıptır; dikimi modelhanede ya da numune atölyesinde model makinacı yapar. Alıcı bu turda yapıyı ve detayları yorumlar; ölçü ve oturuş yorumu fit numuneye kalır. Sarkar (2018) tek bedende en az üç adet dikilmesini ve ikisinin onay için alıcıya gönderilmesini yazar.

Fit numune: oturuş ve ölçü nasıl kontrol edilir?

Fit numune, proto onaylandıktan sonra gerçek ölçülerle dikilir; canlı manken ya da formda denenir ve kalıp gerekirse düzeltilir (Sarkar, 2011). Sarkar (2018) bunu föy ölçülerine göre, orta bedende ve 2–3 adet hazırlanan numune olarak anlatır; yeniden gönderim oranının diğer onaylara göre fitte daha yüksek olduğunu da ekler. Düzeltmeleri modelist kalıba işler; kalıp hizmeti için kalıp ve modelhane kategorisine bakın. Yorumun nasıl yazılacağı onay formu bölümünde.

Size set numune: serileme nasıl denetlenir?

Size set numune, atlamalı bedenlerde (S, L ve XXL gibi) dikilir ve kalıp serilemesiyle bedenler arası uyumu denetler; alıcı numuneleri kontrol edip düzeltmeleri fabrikaya bildirir (Sarkar, 2011; 2018). Hangi bedenlerin ve kaç adedin dikileceği alıcının isteğine bağlıdır. Sıra da değişir: Sarkar'a (2018) göre bazı alıcılar size set numuneyi PP'den önce, bazıları PP onayından sonra ister. Teklifte ve sipariş notunda hangi aşamada ve hangi bedenlerde isteneceğini yazın.

Satış (SMS) ve fotoğraf çekimi numunesi

Satış numunesi (SMS, salesman sample) showroomda sergilenir; müşteri tepkisi alıcının talep tahminine yardım eder. Gerçek kumaş ve aksesuarla yapılır ve bedelini alıcı geliştiriciye öder (Sarkar, 2011). Fotoğraf çekimi numunesi katalog ve e-ticaret görselleri içindir; bazı modellerde ne satış ne de fotoğraf numunesi istenir (Sarkar, 2018). Fotoğraf numunesinin ödeme kuralı kaynaklarda yok; fasonda bu iki numunenin kimin hesabına dikileceğini ayrıca yazın.

PP (üretim öncesi) numune: seri üretime geçmeden önceki son onay

Alıcılar PP numunenin gerçek üretim hattında, hat operatörlerince ve modelin gerçek kumaş ve aksesuarlarıyla dikilmesini ister (Sarkar, 2011); amaç, seri üretimde çıkabilecek yapı ve makine sorunlarını önceden görmektir (Sarkar, 2015). Sarkar (2015) uygulamada PP numunenin çoğu zaman numune bölümünde, merchandiser ve numune şefinin gözetiminde dikildiğini yazar. Bu yüzden PP'nin nerede dikildiğini aşağıdaki kontrol listesinin ilk maddesiyle sorun. PP onayı gelmeden seri üretime geçilmez; onayı alıcı ya da satın alma ofisi verir.

Alıcı fark görürse ya yeniden gönderim ister ya da düzeltmelerin seri üretim sırasında yapılması koşuluyla onay verir (Sarkar, 2015). Sarkar'a göre model başına 3–4 PP numune dikilir: biri alıcıya, biri fabrikanın üretim bölümüne gider, kalanlar merchandiser ve kalite ekibine iç referans olur. Onaylanan numune mühürlenip üreticiye referans olarak geri verilir; AQL kalite kontrolde de hata listesi ve görsel standartla birlikte onaylı PP'ye başvurulur.

TOP ve sevkiyat numunesi: üretim başladıktan sonra

TOP (top of production) numunesi seri üretimden alınan birkaç parçadır; fabrikanın PP şartnamesine uyup uymadığını kontrol eder ve her alıcı istemez. Sarkar 2011'de parçaların üretimin ortasından, 2018'de ilk üretim partisinden rastgele çekildiğini ve alıcının kalite ekibince kontrol edildiğini yazar. Sevkiyat numunesi, bitmiş ve paketlenmiş üründen 2–3 parçanın ileride başvurmak üzere saklanmasıdır; fabrikada ve alıcı tarafında durur (Sarkar, 2011).

Numunenin farklı adları: e-postalarda hangi terim ne anlama gelir?

Aynı numuneye farklı alıcılar farklı ad verir; kaynaklar bile terimleri aynı anlamda kullanmaz (development sample satırına bakın). Bu adlar yazışmalarda genellikle İngilizce geçtiği için tabloda da İngilizce bırakıldı. Üreticiyle ilk yazışmada hangi adın hangi numuneyi kastettiğini yazılı netleştirin.

Numune sürecinde kim ne yapar?

Fason çalışmada numune süresi çoğu zaman malzemenin atölyeye ne zaman ulaştığına bağlıdır; kumaş ve aksesuarı kimin, hangi tarihte getireceğini baştan yazın.

Kaç tur numune gerekir?

Kaynaklı sabit bir tur sayısı yok. Sarkar (2018) sıranın alıcıya göre değiştiğini, her numunenin alıcıya gönderilmediğini ve bazı modellerin satış ya da fotoğraf numunesi istemediğini yazar; bu yüzden ortalama tur sayısı verilmiyor. Aşağıdaki çerçeve Tekstil Rehberi önerisidir:

Tur sayısı, her turun süresi ve ek turun bedeli teklifte yazılı olmalıdır; farklı atölyelerin tekliflerini bu kalemler üzerinden kıyaslayın.

Numune onay formu örneği: yorum ve onay nasıl yazılır?

Sözlü onayı sonradan göstermek zordur. Tekstil Rehberi olarak önerimiz, yorumları numaralı maddeler, fotoğraf ve ölçü karşılaştırmasıyla tek bir e-postada ya da formda vermektir. Aşağıdaki fit yorum formu varsayımsal sayılarla bir tişört örneğidir; ölçüler norm değildir.

Tolerans sütunu bilerek boş bırakıldı: ölçü toleransı model ve alıcıya göre değişir, değeri föyden ve alıcı şartnamesinden alın. Ölçü dışındaki yorumlar da numaralı yazılır:

1. Sol omuz dikişi arka yakaya doğru kayık duruyor; omuz eğimini kalıpta kontrol edin (Fotoğraf 1).
2. Etek ucunda dalgalanma var; dikiş gerginliğini ve kumaşın gerdirilmeden dikildiğini kontrol edin (Fotoğraf 2).

Onayın hangi hâlde verildiğini açık yazın:

Örnek onay metni (varsayımsal):

[Model kodu] için [tarih] tarihinde teslim aldığımız PP numuneyi, ekteki iki düzeltmenin seri üretim sırasında yapılması koşuluyla onaylıyoruz. Referans parça: etiketli numune A. Onaylayan: [ad, görev]. Tarih: [gg.aa.yyyy].

Onaydan sonra model, adet, beden dağılımı ya da termin değişirse fiyat ve süreyi yeniden konuşun. SOMO (Eylül 2015), onay sonrasında fiyat ve süre ayarlanmadan tasarımda, üretim hacminde ya da programda yapılan değişiklikleri, üreticiyi sıkıştıran ve gizli alt fasona yol açabilen alıcı kaynaklı etkenler arasında gösterir. Onay ve değişiklik maddesinin sözleşme dili için Zeynep Arslan'ın fason üretim sözleşmesi yazısına bakın.

Onaylı numunenin özdeş bir kopyasını fabrikada referans bırakın. INFLIBNET ders içeriği, numune alıcıya gönderilirken aynısından birinin referans için tutulduğunu ve işin alıcı onayından sonra bu referansa göre yürüdüğünü anlatır; Sarkar (2015) da onaylı numunenin mühürlenip üretim ve final kontrol referansı olarak üreticiye geri verildiğini yazar.

PP numune onayından önce kontrol listesi

Liste Tekstil Rehberi önerisidir; maddeler Sarkar (2011; 2015) ve Wave PLM'nin (5 Haziran 2026) üretim öncesi kontrol başlıklarından türetilmiştir. Her maddeye evet, hayır ya da not yazın.

1. Hat ve ekip: PP numune gerçek üretim hattında, hat operatörlerince mi, yoksa numune bölümünde mi dikildi?
2. Kumaş: Üretim kumaşıyla mı dikildi; parti, gramaj ve renk onaylı örnekle uyuşuyor mu?
3. Aksesuar ve etiket: Fermuar numarası ve türü, düğme, iplik ve etiket yerleşimi onaylı örneklerle uyuşuyor mu?
4. Baskı ve nakış: Varsa renk ve yerleşim onaylı örnekle eşleşiyor mu?
5. Ölçü: Ölçü tablosundaki fark föydeki toleransların içinde mi; fit ve size set yorumları işlendi mi?
6. Yıkama sonrası ölçü: Ürün yıkanacaksa çekme payı hesaba katıldı mı?
7. Dikim ve işçilik: Dikiş türü, ütü ve iplik temizliği föye uygun mu?
8. Paket: Katlama, poşet, askı ve koli etiketi alıcının talimatına uygun mu?
9. Kayıt: Onay yazısı (kim, hangi kanal, hangi tarih, hangi durum) ve referans parça saklandı mı; onaylı PP, AQL şartnamesinde referans olarak yazıldı mı?

Numune süresi ve bedeli için teklifte ne sorulur?

Numune ücreti ve süresi için genel geçer bir standart ya da resmî tarife yoktur; satıcı sayfalarındaki rakamlar tarihsiz ve kendi hizmet koşullarına bağlı olduğu için bu yazıda ortalama verilmiyor. Teklifte şunları sorun:

• Her numune türü (proto, fit, size set, PP) için ayrı süre ve ücret.
• Numune ücretli mi; sipariş verilirse bedeli siparişten düşülüyor mu?
• Revizyon turu ücretli mi; ek turun bedeli ve süresi nedir?
• Kumaş ve aksesuarı kim, hangi tarihte getiriyor; gecikirse süre nasıl kayıyor?
• Kargo ya da yol süresi her turda ekleniyor mu?
• Seri üretim süresi onaylı PP'nin teslim tarihinden mi, malzemenin atölyeye gelişinden mi başlıyor?

Numune dikim hizmeti arayanlar için numune dikim atölyeleri kategorisi var.

Yurt dışına numune gönderirken bedelsiz ihracat kapsamı

Yurt dışındaki bir alıcıya numune göndermek bedelsiz ihracat kapsamına girebilir. Ticaret Bakanlığı'nın Bedelsiz İhracata İlişkin Tebliği (İhracat: 2008/12), madde 2'de bedelsiz ihraç edilebilecek mallar arasında “miktarı ticari teamüllere uygun numuneler” ifadesine yer verir. Hangi miktarın teamüle uygun sayılacağını ve hangi belge ile izin usulünün işleyeceğini bu yazı belirlemez; tebliğin metni bu yazının tarihi itibarıyla (16 Ekim 2026) Ticaret Bakanlığının mevzuat sayfasında yayımlıdır. Güncel uygulamayı ve gönderinizin kapsamını gümrük müşavirinize doğrulatın.

Sonraki adımlar

Numunenin üretim akışındaki yeri için hazır giyim üretim aşamaları yazısına bakın. Teklif istemeden önce hangi numune turlarını, hangi bedenlerde ve kaç adet istediğinizi yazılı belirleyin.