İçeriğe geç

Tekstil Sözlüğü · Terim

Numune nedir?

Numune, tekstilde üretime geçmeden önce onaylanmak üzere hazırlanan örnek giysi, kumaş parçası ya da renk ve baskı denemesidir (İngilizcede sample). Laboratuvar testi için kumaştan alınan küçük parçaya da numune denir; hazır giyimde en sık örnek giysi kastedilir.

Kısaca

  • Tekstilde numune, üretime geçmeden önce bir ürünün, kumaşın ya da renk ve baskı gibi bir işlemin onayı için hazırlanan örnek parçadır; TDK “numune”yi “örnek” olarak kaydeder.
  • Numune dört işi anlatır: modelden dikilen örnek giysi, tedarikçiden istenen kumaş parçası, renk ve baskı onayı için hazırlanan parça ve laboratuvar testi için alınan kumaş örneği.
  • Kaynaklarda hazır giyim numune aşamalarının ortak çizgisi proto, fit, beden seti (size set) ve üretim öncesi (PP) numunedir; adlar ve sıra kaynağa ve alıcıya göre değişir.
  • Onaylı numune üretimin referansıdır: Sarkar'a (2011) göre seri üretim, alıcının ya da satın alma ofisinin PP numuneye onay vermesini bekler.
  • Giysi numunesi, teknik föyden üretilen fiziksel üründür; föy yazılı tariftir, numune onun ürüne dönüşmüş hâlidir.
  • TDK kartelayı ürün çeşitlerini küçük parçalar hâlinde gösteren liste diye tanımlar; numune ise onaylanacak tek bir ürün, kumaş ya da renk için hazırlanır.

Numune, tekstilde üretime geçmeden önce bir ürünün ölçüsünü, kalıbını, rengini ya da işçiliğini onaylamak için hazırlanan örnek parçadır; TDK sözlüğü sözcüğü “örnek” diye karşılar; İngilizcesi sample’dır. Sektörde başlıca dört anlamda kullanılır: modelden dikilen örnek giysi, tedarikçiden istenen kumaş parçası, renk ve baskı onayı için hazırlanan küçük parça ve laboratuvar testi için alınan kumaş örneği. Hazır giyimde çoğunlukla ilki, yani onay için dikilen örnek giysi kastedilir.

Numune ne demek? TDK anlamı ve İngilizcesi

TDK Güncel Türkçe Sözlük “numune”yi Farsça numūne kökenli bir sözcük olarak kaydeder; birinci anlamı “örnek”, ikinci anlamı sıfat olarak “göstermelik”tir. Tekstilde bu anlama onay eklenir: numune, seri üretimde neyin beklendiğini gösteren, tarafların üzerinde anlaştığı parçadır. MEB'in kesim modülü de numune dikimini “model dikimi (numune dikimi)” diye anar. İngilizce karşılığı sample'dır; kaynaklarda giysi numunesi “garment sample” (Uphance, 2024), kumaş ya da renk parçası “swatch” (Sarkar, 2016) diye geçer.

Tekstilde numune nedir? Giysi, kumaş, baskı-boya ve test numunesi

Aynı sözcük dört işi anlatır.

Kullanım Ne için hazırlanır? Kim ister, kim onaylar? Örnek ifade
Giysi numunesi Föyden ve kalıptan dikilen örnek giysiyle ölçü, oturuş ve işçilik onaylanır Alıcı ya da marka “PP numune onaylandı”
Kumaş numunesi Tek bir kumaştan alınan parçayla doku, tuşe, renk ve gramaj görülür Kumaşı seçen taraf “Numune kumaş gönderin”
Baskı ve boya numunesi Lab dip, renk onayı için hazırlanan boyalı kumaş ya da iplik parçasıdır; strike-off, baskı renklerinin onayı için üretim kumaşı ve zemin rengiyle basılan parçadır (Sarkar, 2016) Alıcı “Lab dip onayı”
Test numunesi Laboratuvar ölçümü için kumaş, iplik ya da liften alınan parça; EN 12751 laboratuvar numunesi hazırlama yöntemlerini tanımlar Testi isteyen taraf; sonucu laboratuvar raporlar “Gramaj için numune kesin”

Numuneden gramaj bulmak için kumaş gramajı hesaplayıcıyı kullanın; boya ve baskı numunesi için boyahane ve tekstil baskı, test numunesi için tekstil test laboratuvarları kategorilerine bakın. Kumaş araştırmalarında ve test raporlarında “numune” sözcüğü bu son anlamda geçer.

Giysi numunesi hangi sırayla onaylanır?

Giysi numunesi tek seferde bitmez; her onay modeli bir sonraki aşamaya taşır. Sarkar (2011), Uphance (2024) ve INFLIBNET ders içeriğinde ortak çizgi aşağıdaki gibidir; adlar, sıra ve parça sayısı kaynağa ve alıcıya göre değişir.

Aşama Kısaca
Proto Tasarımın ilk gösterimi
Fit Oturuş ve ölçü denemesi
Beden seti (size set) Bedenler arası uyum
Üretim öncesi (PP) Seri üretimden önceki son onay; üretim hattında, gerçek kumaş ve aksesuarla dikilir
Üretim ve sevkiyat numunesi Seri üretimin PP'ye uyduğunu gösterir

Her aşamada neye bakıldığı, kaç tur gerektiği ve onayın nasıl yazıldığı numune çeşitleri ve süreci yazısında; aşamaların üretim akışındaki yeri hazır giyim üretim aşamaları yazısında anlatılır.

Onaylı numune neden önemlidir?

Onaylanan numune, üretimin referansıdır. INFLIBNET ders içeriğine göre özdeş numuneler hazırlanır, biri tedarikçide referans kalır ve iş alıcı onayından sonra bu numuneye göre yürür; Wave PLM (2026) mühürlenen numunenin üretim standardı olduğunu yazar. Sarkar (2011) PP numuneyi kapı olarak görür: alıcı ya da satın alma ofisi onay vermeden seri üretim başlamaz.

Sözleşmede de aynı mantık geçerlidir: Tekstil Rehberi'nin fason üretim sözleşmesi örneği, malı teknik föy ve ölçü toleranslarının yanında onaylı numuneyle de ölçer; numuneyi kimin onaylayacağının sözleşmeye yazılmasını önerir. Fason üretim rehberi onaylı numuneyi sürecin beşinci adımının çıktısı sayar.

Örnek akış (varsayımsal): atölye föyden proto dikip gönderir; marka yorumlarını yazılı verir; fit numunesi ölçü tablosuyla karşılaştırılır; marka PP numuneyi yazılı onaylar ve bir kopya atölyede kalır. Kesimden önce kumaş partisi onaylı numunedeki kumaşla karşılaştırılır (üretim aşamaları yazısındaki kontrol listesi, 3. madde).

Numune, kartela, teknik föy ve AQL örneği: farkı nedir?

Terim Nedir? Numuneden farkı
Kartela TDK'ya göre boya, kumaş, halı gibi ürünlerin çeşitlerini küçük parçalar hâlinde gösteren liste Kartela çeşit gösterir ve seçim içindir; numune, seçilen tek ürün, kumaş ya da renk için hazırlanır
Teknik föy Giysinin çizim, ölçü, malzeme ve dikim bilgilerini toplayan yazılı ürün tanımı Föy yazılı tariftir; giysi numunesi, föyden üretilen fiziksel üründür
AQL örneği Partiden rastgele çekilip kontrol edilen parçalar; sonuca göre parti kabul ya da ret edilir (AQL kalite kontrol) Bitmiş partiyi temsil eder; onay için hazırlanmış numune değildir
Satış numunesi Showroomda müşteri tepkisini ölçmek için gerçek kumaş ve aksesuarla hazırlanır; bedelini alıcı geliştiriciye öder (Sarkar, 2011) Satış içindir, üretim onayı için değil

Numuneyi kim diker, bedelini kim öder?

Numune bölümü, yani modelhane ya da numune atölyesi, yeni modelin ilk giysisini hazırlayıp alıcının onayına sunar; ilk numuneyi burada model makinacı (numuneci) diker, PP numune ise gerçek hatta dikilir. Alıcı ile üretim arasında numune yazışmasını ve onay takibini çoğunlukla merchandiser yürütür. Numune bedeli, süresi ve revizyon turlarının ücretli olup olmadığı teklifte ve sözleşmede yazılır; Sarkar (2011) bedeli yalnızca satış numunesi için anar ve alıcının ödediğini yazar, bu maddenin kaynaklarında diğer türler için ortak bir kural yoktur. Numune ücretini teklifte kontrol etmek için fason tişört dikim fiyatları yazısına bakın. Hizmet için numune dikim ve kalıp ve modelhane kategorilerine bakın.

Sık sorulan sorular

Numune ile örnek aynı mı?

TDK iki sözcüğü birbirinin karşılığı sayar: “numune” maddesi “örnek”e gönderir, “örnek” maddesinin ilk anlamında “numune” geçer. “Örnek” ayrıca “misal” ve “model” demektir; tekstilde “numune” onay için hazırlanan somut parçadır.

Kumaş numunesi ile kartela arasındaki fark nedir?

Kumaş numunesi tek bir kumaştan alınan parçadır; kartela ise çeşitleri küçük parçalar hâlinde gösteren listedir (TDK). Kartela görünüm ve tuşe seçmeye yarar; çekme ve renk haslığı gibi test sonuçları ise seçilen kumaşın yıkanmış numunesinden alınır (kumaş kategori rehberi).

Numunenin İngilizcesi nedir?

Sample. Giysi numunesi “garment sample”, kumaş ya da renk parçası “swatch”, üretim öncesi numune “pre-production sample” (PP sample) diye geçer.

Kaynaklar (12)

  1. TDK Güncel Türkçe Sözlük, “numune” maddesi (erişim: 16 Ekim 2026)
  2. TDK Güncel Türkçe Sözlük, “örnek” maddesi (erişim: 16 Ekim 2026)
  3. TDK Güncel Türkçe Sözlük, “kartela” maddesi (erişim: 16 Ekim 2026)
  4. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, MEGEP, Giyim Üretim Teknolojisi: Kesim (542TGD003), Ankara 2011 (bölüm 1.4 Model Analizi, s. 8; Ankara Üniversitesi Açık Ders Malzemeleri kopyası, erişim: 16 Ekim 2026)
  5. Sarkar, P. (4 Mart 2011). Sampling Stages in Apparel Manufacturing, Online Clothing Study (sektör eğitim sitesi; erişim: 16 Ekim 2026)
  6. Sarkar, P. (24 Temmuz 2016). What is Lab Dip?, Online Clothing Study (erişim: 16 Ekim 2026)
  7. Sarkar, P. (24 Temmuz 2016). What is Strike-off?, Online Clothing Study (erişim: 16 Ekim 2026)
  8. Uphance (31 Temmuz 2024). The Types of Garment Samples in Apparel Production (yazılım satıcısı blogu; erişim: 16 Ekim 2026)
  9. Krishnaveni, V. Apparel industry – Importance, status, various departments – sampling, cutting, sewing and finishing, Fashion Designing and Apparel Industry, INFLIBNET e-PG Pathshala (yayın tarihi belirtilmemiş; erişim: 16 Ekim 2026)
  10. Wave PLM (5 Haziran 2026). Apparel Pre-Production Checklist: What to Lock Down Before Bulk Starts (yazılım satıcısı blogu; erişim: 16 Ekim 2026)
  11. EN 12751:1999 Textiles – Sampling of fibres, yarns and fabrics for testing (CEN; Genorma standart kaydı, kapsam özeti, erişim: 16 Ekim 2026)
  12. BSI Knowledge, BS EN 12751:1999 Textiles. Sampling of fibres, yarns and fabrics for testing (durum: Current; EN 12751:1999 ile özdeş; erişim: 16 Ekim 2026)

Yazar ve doğrulama

Yazan

Hakan Şahin

Hazır Giyim Üretim Editörü

Hakan Şahin, Tekstil Rehberi'nin hazır giyim üretim editörüdür. Modelhaneden sevkiyata üretim süreçleri, kalıp ve pastal, kalite kontrol (AQL), numune ve maliyet hesapları üzerine rehberler hazırlar. Süreç adımlarını ve kalite ölçütlerini ilgili standartlar ve sektör kaynaklarıyla karşılaştırır.

Hakan Şahin tarafından hazırlanan içerikler

Doğrulayan: Gizem Polat

Bu içerik Tekstil Rehberi yayın ekibince hazırlandı. Rakamlar, tarihler ve kaynaklar yayından önce doğrulama editörümüz tarafından birincil kaynaklardan kontrol edildi.

Bir hata fark ederseniz bize yazın: [email protected] Nasıl çalışıyoruz? →