Firmalar, kategoriler, ürünler, ilanlar, rehber yazıları ve sözlükte arar.
Sektörlere göz atın
Kumaş çekmesi, yıkamadan önceki ve sonraki ölçünün farkının önceki ölçüye bölünmesiyle bulunur: çekme % = (önce − sonra) ÷ önce × 100. Boyu 350 mm'den 339,5 mm'ye inen kumaş %3 çekmiştir. Kesim ölçüsü için hedef ölçü (1 − çekme) değerine bölünür: %5 çekmede 100 cm hedef 105,26 cm kesilmeyi gerektirir. Araç boyu, eni ve alan çekmesini hesaplar.
Hazırlayan Hakan Şahin Doğrulayan Gizem Polat
Araç iki iş yapar: yıkama öncesi ve sonrası ölçüden çekme yüzdesini bulur; hedef ölçü ile çekme yüzdesinden kesim (ya da pastal) ölçüsünü, yani çekme payını hesaplar. İlkinde test sonucunuzu, ikincisinde kesimhanede kullanacağınız ölçüyü elde edersiniz.
Çekmeyi ölçüden bulmak için
Kesim ölçüsünü bulmak için hedef (bitmiş) ölçüyü ve çekme yüzdesini yazın; uzama için çekmeyi negatif girin. İsterseniz en için de aynısını yapın. Pastal boyu için de aynı formül kullanılır.
Çekme yüzdesi
ISO 5077 gösterimi. Standart, boyut değişimini (son − ilk) ÷ ilk × 100 olarak yazar; küçülmeyi eksi, büyümeyi artı işaretle belirtir (ISO 5077:2007, md. 8.1 ve 8.3). Yani standart gösterimi, yukarıdaki çekme değerinin ters işaretlisidir: %3 çekme, −3 %'tür. Araç ikisini birlikte gösterir.
Alan çekmesi (boy ve en birlikte)
Kesim ölçüsü
Kesim ölçüsü formülü çekmenin tanımından gelir: kesilen parça yıkamada çekme oranı kadar kısalacağından kesim ölçüsü × (1 − çekme ÷ 100) hedef ölçüye eşit olmalıdır. Pastal boyuna uygulandığında sonucu yaklaşık kabul edin: kalıplar büyüyünce yerleşim değişebilir, pastal yeniden çizilmelidir.
Aracın varsayılan değerleri şunlardır: boyda 350 mm'lik işaretli aralık yıkamadan sonra 339,5 mm, enden 350 mm'lik aralık 343 mm ölçülmüş. İşaret aralığı ve numune boyutu ISO 3759'da tanımlıdır; 350 mm burada yalnızca örnek bir ölçüdür.
Kesim örneği. Bitmiş boyu 100 cm olacak bir parça, %5 boy çekmesi olan kumaştan kesilecek:
Aynı formülle 70 cm hedef ve %3 çekmede kesim ölçüsü 72,16 cm olur. Kumaş yıkamada %2 uzuyorsa (çekme −%2) 100 cm hedef için 98,04 cm kesilir. 520 cm'lik bir pastal %4 çekmede yaklaşık 541,67 cm tutar.
Tablo, çekme yüzdesine göre kesim çarpanını ve hedefi 100 cm olan bir parça için kesim ölçüsünü iki yöntemle gösterir. Basit eklemeyle fark çekme arttıkça büyür: hedef 100 cm iken %1 çekmede yaklaşık 0,01 cm, %12 çekmede yaklaşık 1,64 cm.
| Çekme | Kesim çarpanı | 100 cm hedef için kesim (cm) | Basit ekleme (cm) |
|---|---|---|---|
| %1 | 1,0101 | 101,01 | 101,00 |
| %2 | 1,0204 | 102,04 | 102,00 |
| %3 | 1,0309 | 103,09 | 103,00 |
| %4 | 1,0417 | 104,17 | 104,00 |
| %5 | 1,0526 | 105,26 | 105,00 |
| %6 | 1,0638 | 106,38 | 106,00 |
| %8 | 1,0870 | 108,70 | 108,00 |
| %10 | 1,1111 | 111,11 | 110,00 |
| %12 | 1,1364 | 113,64 | 112,00 |
Cotton Incorporated'ın pamuklu kumaşlar için hazırladığı teknik bülten (ISP 1009, 2004) çekmeyi etkileyen etkenleri şöyle anlatır:
| Etken | Etkisi |
|---|---|
| Kumaş yapısı | Dokuma kumaşlar örmelerden çok daha kararlıdır. Pamuklu örmeler gerilime ve işlem koşullarına duyarlıdır. |
| Örgü ve ilmek sıkılığı | Pike gibi dokulu örmelerde boy çekmesi genellikle en çekmesinden belirgin yüksektir. Daha sıkı örülen kumaşta boy çekmesi azalır, en çekmesi artar. |
| Terbiye | Rahatlatma kurutması, kompaktör ve kimyasal çapraz bağlama gibi adımlar artık çekmeyi azaltabilir. |
| Kurutma yöntemi | Askıda ya da yatık kurutmada ağırlıklı olarak üretim gerilimlerinin gevşemesinden doğan elastik çekme görülür; tamburlu kurutmada kumaşta kalan artık çekmenin tamamı ortaya çıkar. |
| Yıkama döngüsü | Tek döngü mevcut çekmenin yaklaşık %90'ını giderebilir; tam gevşeme için birkaç döngü gerekebilir. |
| Serim ve dikim | Katların kesim için serilmesi ve parçaların dikimde işlenmesi kumaşın çekme değerini artırabilir. |
Bülten pamuk içindir: pamuk gibi selülozik lifler termoplastik sentetikler gibi ısıyla sabitlenemediğinden çekme mekanik ya da kimyasal yöntemlerle dengelenir. Tela ve astar gibi yardımcı malzemelerin çekmesi de kumaşla uyumlu olmalıdır (hazır giyim üretim süreci).
| Standart | Ne belirler? |
|---|---|
| ISO 5077:2007 (Avrupa sürümü EN ISO 5077:2008) | Yıkama ve kurutmada boyut değişiminin hesabı ve raporlanması: numune kondisyonlanıp ölçülür, yıkanıp kurutulur, yeniden kondisyonlanıp ölçülür. Mümkünse üç numune kullanılır. Ortalama değişim boy (çözgü ya da çubuk) ve en (atkı ya da sıra) için en yakın %0,5'e yuvarlanır. Kabul sınırı koymaz. |
| ISO 3759:2011 | Numune seçimi, boyutu, işaretlenmesi ve ölçülmesi (ISO 5077 md. 6.1 bu standarda yollar). |
| ISO 6330:2021 | Ev tipi yıkama ve kurutma prosedürleri; hangisinin kullanılacağı taraflar arasında anlaşılır (ISO 5077 md. 7.2). |
| AATCC TM135 ve TM150 | Ev tipi yıkama sonrası boyut değişimi için ABD kökenli yöntemler; TM135 kumaşı, TM150 giysiyi kapsar. |
Kumaş ve giysi sonucu aynı olmayabilir. ISO 5077 kumaş, giysi ve diğer ürünleri kapsar ve deforme olabilen malzemelerde yorum için azami dikkat ister. Cotton Incorporated da giysi halinde çekmenin yalnız ölçü değişimiyle değil, dikiş büzülmesi, burulma ve duruşla da ilgili olduğunu belirtir. Bu yüzden üretim öncesi (PP) numunesini de yıkatıp ölçün. Testi test laboratuvarlarında yaptırabilirsiniz; yıkama programını, kurutma yöntemini ve çevrim sayısını sözleşmede yazın.
Çekmezlik işlemi ve yıkama sonrası boy-en sınırı kumaş şartnamesinin parçasıdır; ayrıntı için tişört için kumaş seçimi rehberine bakın. Çekmenin kumaş tüketimine yansıması kaç metre kumaş gider yazısında anlatılır. Çekmezlik işlemli kumaş için örme kumaş ve dokuma kumaş tedarikçilerine, kesim ve kalıp tarafı için kesim ve kalıp ve modelhane firmalarına bakabilirsiniz.
Yıkamadan önceki ölçüden sonraki ölçü çıkarılır, fark yıkama öncesi ölçüye bölünüp 100 ile çarpılır: çekme % = (önce − sonra) ÷ önce × 100. Örneğin 350 mm'lik işaretli aralık yıkamadan sonra 339,5 mm ölçülürse çekme %3'tür. Boy ve en ayrı hesaplanır; her yön için mümkünse birden fazla ölçümün ortalaması alınır.
Hedef ölçü, 1 eksi çekme oranına bölünür: kesim ölçüsü = hedef ÷ (1 − çekme %/100). %5 çekme gösteren kumaşta bitmiş boyu 100 cm olacak parça 105,26 cm kesilir. Hedefi 1,05 ile çarpmak 105 cm verir ve parçayı yıkamadan sonra yaklaşık 0,25 cm kısa bırakır. Kalıp yazılımınızın hangi yöntemi uyguladığını kontrol edin.
Kumaş küçülmemiş, uzamıştır. Bu sayfada çekme pozitif, uzama negatiftir: 350 mm'lik aralık 353,5 mm olursa sonuç −%1'dir. ISO 5077 ise değişimi (son − ilk) ÷ ilk × 100 olarak yazar ve küçülmeyi eksi, büyümeyi artı işaretle belirtir; yani %3 çekme, ISO gösteriminde −3 %'tür. Test raporunda hangi gösterimin kullanıldığına bakın.
Her kumaşa uyan genel bir çekme payı ya da kabul sınırı yoktur. Pay, kumaşın kendi test sonucundan alınır; kabul sınırı ise alıcının şartnamesinde ya da sözleşmede yazılır, çünkü ISO 5077 bir test yöntemidir ve sınır koymaz. Pamuklu örmeler dokumalara göre çok daha az kararlıdır (Cotton Incorporated, 2004). Sınırı ve test koşulunu sipariş öncesi yazılı netleştirin.
ISO 5077'ye göre numuneler kondisyonlanıp ölçülür, ISO 6330'daki prosedürlerden taraflarca anlaşılan biriyle yıkanıp kurutulur, yeniden kondisyonlanıp ölçülür. Mümkünse üç numune kullanılır; numune yetersizse bir ya da iki. Numune hazırlama ve işaretleme ISO 3759'a göredir. Sonuç boy ve en için ortalama olarak en yakın %0,5'e yuvarlanarak verilir.
Cotton Incorporated'ın teknik bülteni, dokuma pamuklu kumaşların örmelerden çok daha kararlı olduğunu, pamuklu örmelerin ise gerilime ve işlem koşullarına duyarlı olduğunu belirtir. Aynı bülten pike gibi dokulu örmelerde boy çekmesinin genellikle en çekmesinden belirgin yüksek olduğunu söyler. Yine de değer terbiyeye ve yapıya bağlıdır; kendi partinizi ölçtürün.
Yazan
Hazır Giyim Üretim Editörü
Hakan Şahin, Tekstil Rehberi'nin hazır giyim üretim editörüdür. Modelhaneden sevkiyata üretim süreçleri, kalıp ve pastal, kalite kontrol (AQL), numune ve maliyet hesapları üzerine rehberler hazırlar. Süreç adımlarını ve kalite ölçütlerini ilgili standartlar ve sektör kaynaklarıyla karşılaştırır.
Hakan Şahin tarafından hazırlanan içeriklerDoğrulayan: Gizem Polat
Bu içerik Tekstil Rehberi yayın ekibince hazırlandı. Rakamlar, tarihler ve kaynaklar yayından önce doğrulama editörümüz tarafından birincil kaynaklardan kontrol edildi.
Bir hata fark ederseniz bize yazın: [email protected] Nasıl çalışıyoruz? →
Süprem, pike, interlok ve ribana tişörtte nasıl davranır? Kumaş yapısı, elyaf ve kullanım amacına göre seçim rehberi.
Bir ürüne kaç metre kumaş gideceğini kalıp alanı, kumaş eni ve pastal verimiyle nasıl hesaplarsınız? Formül, tişört ve gömlek örnek hesabı, çekme ve fire payları, fason için kontrol listesi.
Kumaşlar yapı, elyaf, iplik ve terbiyeye göre nasıl sınıflandırılır? Örme, dokuma ve nonwoven çeşitleri, özellikleri, ölçüm yöntemleri ve kumaş sipariş kontrol listesi.
Örme kumaş, ipliğin ilmeklere dönüştürülüp ilmeklerin birbirine geçirilmesiyle oluşan ve ilmek yapısı sayesinde kendiliğinden esneyen kumaştır. Atkılı ve çözgülü örme olmak üzere iki ana gruba ayrılır; süprem, ribana ve interlok atkılı örme kumaşlardır.
Dokuma kumaş, boyuna giden çözgü ipliklerinin enine giden atkı iplikleriyle dik açıyla kesiştirilmesiyle tezgâhta elde edilen kumaştır. Örme kumaşa göre daha kararlıdır; esnemesi iplik özellikleri ve doku yapısıyla sınırlıdır.
Pamuk, pamuk bitkisinin (Gossypium) tohumlarını saran, selüloz esaslı doğal bitkisel liftir. Kısa stapelli bir liftir; giyimde ve ev tekstilinde saf olarak ya da polyester gibi liflerle karışım hâlinde kullanılır.
Viskon, selülozun kimyasal olarak çözülüp lif biçiminde yeniden oluşturulmasıyla üretilen rejenere selüloz lifidir. Pamuk gibi selüloz esaslıdır, ancak ıslakken dayanımının yaklaşık yarısını yitirir.
Ne, Nm, tex, dtex ve denye arasında çevirme; ölçümden numara, katlı ve filament iplik.
Numuneden g/m², oz/yd² ve metretül ağırlığı.
Metreden kiloya, kilodan metreye; en, gramaj ve toleransla.
Adet, tüketim ve fireden sipariş kumaşı: metre, kg ve top sayısı.
Firma rehberi
İlgili kategorilerdeki firmaları inceleyin ya da tek formla birden çok firmadan teklif alın.
Bu alanda üretim ya da hizmet mi veriyorsunuz?
