Hazır Giyim Üreticileri ve Fason Atölyeleri

Hazır giyim, giysileri seri olarak üreten fabrikaların, ihracatçı üreticilerin ve fason (CMT) atölyelerin kategorisidir; firmalar aşağıdaki ürün gruplarına ayrılır. Kumaş, iplik, aksesuar ve makine tedarikçileri ayrı sektörlerdedir; baskı, yıkama ve ütü-paket gibi ara işlemler de kendi kategorilerinde yer alır. Bu firmalarda kesimhane, dikimhane ve ütü-paketteki yardımcı işleri başlangıç düzeyindeki tekstil elemanları yürütür.

Hangi ürün grubunu seçmeli?

Firmalar çoğunlukla bir ürün grubunda uzmanlaşır. Aradığınız ürünün alt sektöründen başlamak listeyi en hızlı daraltan yoldur.

• Örme giyim: tişört, sweatshirt, polo yaka tişört, eşofman.
• Dokuma giyim: gömlek, pantolon, elbise, ceket ve takım elbise.
• Kot ve denim giyim: kot ürünler; yıkama ve efekt işleri bu grubun ayrı bir yönüdür.
• İç giyim: sütyen, külot, atlet, boxer gibi iç çamaşırı ürünleri.
• Çorap: soket, patik, külotlu çorap ve spor çorabı; birim çifttir.
• Pijama ve ev giyimi: pijama takımı, gecelik, sabahlık ve ev takımı.
• Bebek ve çocuk giyim ile spor giyim: her biri kendi kumaş ve kalite beklentisiyle ayrılan gruplar.
• Mayo ve plaj giyimi: mayo, bikini, haşema, deniz şortu, pareo ve plaj elbisesi.
• Triko: düz örme kazak ve hırka.
• Mont ve dış giyim: mont, kaban, palto gibi üst katman giysiler.
• Tesettür giyim: tesettür giysi grubuna odaklanan üreticiler.
• Eşarp ve şal: dokuma ve baskılı eşarp, şal, fular.
• Abiye ve gelinlik: gelinlik, abiye, nişan ve mezuniyet elbiseleri.
• İş elbisesi ve üniforma: çalışanlar ve kurumlar için giysi.
• Toptan giyim: toptan satış yapan firmalar; kendi modelinizi ürettirecekseniz üretici gruplarına bakın.

Hazır giyim firmasını üretim modeli ve belgelerle ayıklayın

Önce üretim modelini netleştirin: kumaşı ve aksesuarı siz mi sağlıyorsunuz (fason, CMT), üretici mi (tam paket, FOB)? İki model farklı fiyatlandığı için teklifleri aynı kapsama getirmeden kıyaslamayın. Atölye değerlendirmesinin kriterleri fason atölye seçimi rehberinde.

Her teklifte şunları yazılı isteyin: model ve renk başına minimum sipariş, numune süresi ve ücreti, terminin neye bağlandığı (kumaşın varışı mı, numune onayı mı), haftalık kapasite ve kalite kontrol yöntemi. Kontrolde AQL seviyesini sözleşmeye yazmak sonradan çıkacak tartışmayı azaltır. Bu maddeleri alıcı ile üretim arasında merchandiser (müşteri temsilcisi) takip eder; atölyede üretimi kesimden paketlemeye atölye şefi yürütür.

Belgeler tabloyu tamamlar: üretim tesisi için sanayi sicil belgesi, ürün sertifikaları ve sosyal denetim raporu. OEKO-TEX STANDARD 100 zararlı madde testine dayanır, kalite etiketi değildir; denetim raporundaki adres de siparişinizi üretecek tesisle aynı olmalıdır.

Hazır giyim fiyatında kumaş, dikim işçiliği ve ara işlemler

Kumaş ve aksesuar çoğu zaman en büyük kalemdir; örme üst giyim üzerine yapılan bir çalışmanın girişinde kumaşın giysi maliyetinin yaklaşık yarısı ya da fazlası olduğu belirtilir (Bilgiç ve Duru Baykal, 2017). Ardından dikim işçiliği gelir: modelin işlem sayısı, süresi ve atölyenin verimliliği. Adet, renk ve beden kırılımı, baskı-nakış-yıkama gibi ara işlemler ve kısa termin de fiyatı oynatır. Üretim sürecini bilmek, tekliflerdeki kalemleri okumayı kolaylaştırır.

Türkiye'de nerede yoğunlaşıyor?

İHKİB'e göre 2025'te hazır giyim ve konfeksiyon ihracatı 16,77 milyar dolardı; yaklaşık %54'ü örme (Fasıl 61), %34'ü dokuma (Fasıl 62) giyimdi. AKİB'in ihracatçı birlikleri kayıtlarından derlediği tabloya göre İstanbul'un payı Ocak–Kasım 2025'te yaklaşık %69'dur; İzmir, Denizli ve Bursa izler. Bu kayıtlar ihracatın yapıldığı yeri gösterir, giysinin dikildiği yeri değil.

İş yeri ve çalışan dağılımını ise SGK kayıtları gösterir. SGK 2025 verilerine göre giyim eşyası imalatındaki 35.514 iş yerinin %62'si İstanbul'dadır, ama 499.204 sigortalı çalışanın yalnız %35'i burada çalışır; Batman, Mardin, Diyarbakır ve Adıyaman birlikte çalışanların yaklaşık %16'sını istihdam eder. İş yeri başına düşen ortalama sigortalı sayısı İstanbul'da yaklaşık 8, Batman ve Mardin'de yaklaşık 66–68'dir (SGK tablosundan Tekstil Rehberi hesabı); yani İstanbul'daki iş yerleri ortalamada çok daha küçüktür. SGK yalnız kayıtlı (4/1-a kapsamındaki) iş yerlerini ve sigortalıları sayar, il olarak iş yeri sicilinin ilini esas alır. Üretim adresini sorun, listeyi il filtresiyle daraltın.