Kumaş İhtiyacı Hesaplama: Sipariş İçin Metre ve Kilogram

Nasıl kullanılır?

Araç, adet başı tüketimi bildiğiniz bir sipariş için kumaş ihtiyacını hesaplar: satın alınacak metre ya da kilogram, fire ve top sayısı dahil. Birim tüketimi pastal planından ya da CAD'den alın; bu araç tüketimi tahmin etmez. Tüketimin nasıl bulunacağı kaç metre kumaş gider rehberinde anlatılıyor.

1. Sipariş adedini ve adet başı tüketimi girin. Tüketimi metre ya da kilogram olarak seçin; sabit payı da aynı birimde yazacaksınız.
2. Numune ve test payını ekleyin. Ek adet, numune ve fazla kesim için kesilecek adettir. Sabit test payı ise adetten bağımsız ayrılan kumaştır: çekme ya da haslık testi, renk kartı gibi.
3. Fireyi ve tanımını seçin. Fire net ihtiyaca eklenebilir ya da alınan toplam kumaşın yüzdesi sayılabilir (aşağıda).
4. Gerekirse bedenli hesaba geçin. Her beden için adet ve tüketimi ayrı yazarsınız; bu durumda genel adet ve tüketim kullanılmaz.
5. İsterseniz diğer birime çevirin. Kumaş eni ve gramajı girerseniz sonuç metre ve kilogram olarak birlikte görünür. Top (rulo) boyunu girerseniz gereken top sayısı da hesaplanır.

Sonuç panelinde net ihtiyaç, fire miktarı, toplam, yukarı yuvarlanmış sipariş miktarı ve hesap adımları yer alır. Kilogram ve metre arasındaki çeviriyi tolerans aralığıyla görmek için metre kilo hesaplayıcıya bakın.

Formül

Fire oranı f = fire % ÷ 100'dür (%5 için 0,05).

Bedensiz hesap

• İşlenecek adet = sipariş adedi + ek adet
• Net ihtiyaç = işlenecek adet × adet başı tüketim

Bedenli hesap

• Q = Σ qᵢ (toplam adet), N₀ = Σ (qᵢ × cᵢ); ortalama tüketim = N₀ ÷ Q
• Net ihtiyaç = N₀ + ek adet × ortalama tüketim

Fire (iki tanım)

• Net ihtiyaca eklenir: brüt = net × (1 + f)
• Toplam kumaşın yüzdesi: brüt = net ÷ (1 − f)

Sonuç

• Toplam = brüt + sabit test payı
• Sipariş miktarı = toplamın yukarı yuvarlanmış değeri
• Metre → kilogram: kg = toplam m × en (m) × gramaj (g/m²) ÷ 1.000
• Kilogram → metre: m = toplam kg × 1.000 ÷ (en (m) × gramaj)
• Top sayısı = toplam ÷ top boyu, yukarı yuvarlanır

Hesap tam hassasiyetle yapılır, yalnız gösterimde yuvarlanır. Sarkar (2020), fazla kesilen adet için ek kumaş alınmasını önerir; örneğin 500 adetlik siparişe 10 adet fazla kesim %2'dir. Formüller tanım gereği kesindir; sonucun gerçek hayattaki doğruluğunu girdiler belirler (aşağıda).

Örnek hesap

Aracın varsayılan değerleri şunlardır: 1.000 adet sipariş, adet başı 1,2 m tüketim, 10 adet numune ve test adedi, 3 m sabit test payı, %5 fire (net ihtiyaca eklenir), 180 cm kumaş eni, 160 g/m² gramaj ve 50 m top boyu. Bunlar örnek değerlerdir; gerçek bir modelin tüketimi değildir.

1. İşlenecek adet: 1.000 + 10 = 1.010
2. Net ihtiyaç: 1.010 × 1,2 = 1.212 m
3. Fire: 1.212 × 0,05 = 60,6 m; brüt ihtiyaç 1.272,6 m
4. Sabit test payı: 1.272,6 + 3 = 1.275,6 m (toplam)
5. Sipariş miktarı: 1.276 m (yukarı yuvarlanır)
6. Kilogram karşılığı: 1.275,6 × 1,80 × 160 ÷ 1.000 = 367,37 kg
7. Top sayısı: 1.275,6 ÷ 50 = 25,5; yani 26 top

Fire tanımı "toplam kumaşın yüzdesi" seçilirse aynı örnekte brüt ihtiyaç 1.275,79 m, toplam 1.278,79 m olur; fark 3,19 m'dir.

Bedenli örnek. S 200 adet × 1,10 m, M 400 × 1,18 m, L 300 × 1,25 m, XL 100 × 1,32 m; ek adet 10, fire %5, sabit pay yok (tüketim değerleri örnektir). N₀ = 220 + 472 + 375 + 132 = 1.199 m; ortalama tüketim 1,199 m; net ihtiyaç 1.199 + 10 × 1,199 = 1.210,99 m; brüt ihtiyaç 1.271,54 m.

Kilogramla çalışan örnek. Örme kumaş çoğu zaman kilogramla alınır. 500 adet, adet başı 0,35 kg tüketim ve %8 fire (ek adet ve test payı yok) için net ihtiyaç 175 kg, toplam 189 kg çıkar. Kumaş eni 180 cm ve gramaj 220 g/m² ise 189 kg, 477,27 m eder.

Fire payı: net ihtiyaca ekleme mi, toplamın yüzdesi mi?

Aynı "%5 fire" iki biçimde okunabilir. Net ihtiyacın %5'i kadar eklerseniz çarpan 1,05'tir. Alınan toplam kumaşın %5'i fire olacaksa net ihtiyaç 0,95'e bölünür; çarpan 1,0526'dır. CBI'nin gömlek maliyet örneğinde aksesuar kalemine %2 fire, net ara toplamın üzerine eklenir; kumaş kaleminde yalnız "%3 fire dahil" denir, yöntem gösterilmez. Aracın varsayılanı da net ihtiyaca eklemedir. Teklifte ya da maliyet tablosunda hangi tanımın geçerli olduğunu yazın.

Tablo, fire oranına göre iki tanımın çarpanlarını ve 1.000 m net ihtiyaç için aradaki farkı gösterir. Fark küçük oranlarda azdır, oran büyüdükçe artar: %5 fire için 1.000 m net ihtiyaçta yaklaşık 2,6 m, %10 fire için yaklaşık 11,1 m'dir.

Ne kadar fire? İncelenen kaynaklarda her işletmeye uyan sabit bir oran yoktur. CBI'nin maliyet çalışması kumaşta ortalama %3–6 fire eklenmesini önerir ve oranın kalıp hazırlama, kesim, yıkama ve bitim verimliliğine bağlı olduğunu söyler (CBI, son güncelleme 26 Eylül 2024). Bu aralığı yalnızca başlangıç noktası sayın. Tekstil Rehberi olarak önerimiz, oranı kendi kesimhane kayıtlarınızdan çıkarmanızdır. Araç, %25'in üzerindeki fireyi uyarı olarak işaretler.

Fire neyi kapsıyor? Adet başı tüketimi pastal verimiyle hesapladıysanız pastaldaki boşluk tüketime zaten girmiştir. Bu durumda fire yüzdesi uç kaybı, top sonu, kumaş hatası ve kesim hatası gibi pastal dışı kayıpları karşılar. İkisini üst üste saymak da ek fireyi hiç eklememek de hesabı bozar; ayrıntı için tişört üretim maliyeti yazısına bakın.

Kumaş ihtiyacı hesabında sık yapılan hatalar

• Ana bedenin tüketimini bütün siparişe uygulamak. Her bedenin tüketimi farklıdır. Yukarıdaki örnekte ana beden M için 1,18 m, siparişin ağırlıklı ortalaması 1,199 m'dir; 1.000 adette fark 19 m eder. Bedenli hesabı kullanın.
• Çekmeyi iki kez saymak. Kalıplar çekme payıyla büyütülmüş ve pastal onlarla çizilmişse tüketim çekmeyi içerir. Kalıplar bitmiş ölçüdeyse çekme payını çekme payı hesaplayıcıyla bulup hesaba ayrıca katın.
• Fire tanımını yazmamak. "%5 fire" ifadesi iki farklı sonuç verir; tanım teklifte yer almalıdır.
• Birimleri karıştırmak. Kilogram fiyatı kilogramla, metre fiyatı metreyle çarpılır. Örme kumaşta kilogramdan metreye geçerken açık eni (tüp kumaşta açılmış eni) kullanın.
• Gramajı tek sayı sanmak. Gramaj hedef değerdir; tolerans sözleşmede yazılır ve bir standart değildir. ±%5 tolerans, 160 g/m² için 152–168 g/m² ve örnekteki 367,37 kg için yaklaşık 349–386 kg demektir. Ayrıntı için kumaş gramajı rehberine bakın.

Sonuç ne kadar kesin?

Formül kesindir; sonuç, girdiğiniz adet başı tüketim ve fire kadar doğrudur. Tüketimi tahmin etmek hataya açıktır: kaç metre kumaş gider yazısında anlatılan bir yüksek lisans tezinde (Eren, 2016) İzmir'deki iki işletmenin fiyatlama aşamasındaki fire dahil ön tahmini, pastal planından çıkan gerçek tüketimle karşılaştırılmıştır. On tişört modelinin hepsinde tahmin gerçekleşenden %6–30 fazla, gömlek modellerinde ise %22 az ile %108 fazla çıkmıştır. Farkın bir kısmı tahmine eklenen fire payından gelebilir.

Bu yüzden sipariş sonunda gerçekleşen tüketimi modele göre kaydedin ve bir sonraki hesapta kendi verinizi kullanın. Pastal çizimi ve kesim için kesim ve kalıp ve modelhane firmalarına, kumaş tedariki için örme kumaş ve dokuma kumaş tedarikçilerine bakabilirsiniz. Kumaşı işi yaptıran taraf sağlıyorsa fire ve artan kumaşın iadesini yazılı belirleyin; fason çalışma düzeni için fason üretim rehberi yardımcı olur.