Lif Kısaltmaları nedir?

Lif kısaltmaları, kumaş içeriği satırlarında, teknik föylerde ve sipariş yazışmalarında lif adının yerine yazılan iki ila dört harfli kodlardır: CO pamuk, WO yün, CV viskon, PES polyester, PA poliamid, PAN akrilik, EL ise elastan demektir. Kodlar yazışmayı kısaltır ama yasal etiketin yerini tutmaz; etikette resmî listedeki lif adı yazılır.

Lif kısaltmaları ne demek?

ISO 2076 standardı kodu, kimyasal lif adlarını satışta ve teknik yazında kolay anmak için kullanılan iki ila dört harfli gösterim diye tanımlar (ISO 2076:2013, madde 3.4). Standart yalnız kimyasal lifleri kapsar; pamuk, yün, keten ve ipek bu standartta yoktur. Doğal lifler ve harf kodları ayrı bir standardın konusudur: DIN 60001-1 (başlığı “Textile Faserstoffe – Teil 1: Naturfasern und Kurzzeichen”).

Kaynak durumu (22 Ekim 2026): Kimyasal lif kodları ISO 2076:2013'ün kod dizininden alındı. Bu baskı 1 Kasım 2021'de yürürlükten kalktı, yerine ISO 2076:2021 geçti (EVS). Yeni baskı ve DIN 60001-1 ücretli olduğundan okunamadı; kodu sözleşmeye yazmadan önce güncel metinden teyit edin.

Kısaltma tablosu

İngilizce adlar AB Tüzüğü 1007/2011 Ek I'deki lif adlarıdır. Kimyasal lif kodları ISO 2076:2013 Ek E dizinindendir.

(*) Doğal lif kodları ISO 2076 kapsamında değildir ve DIN 60001-1 metni okunamadı; bu dört kod, uluslararası bakım etiketi birliği GINETEX'in lif tablosunda (2012) aynı biçimde yer alır. ISO dizini tablodakilerin dışında asetat için CA, cupro için CUP, polipropilen için PP, aramid için AR gibi kodlar da verir.

Etiket nasıl okunur?

1. Kodun yanındaki sayıyı ağırlıkça yüzde olarak okuyun; AB Tüzüğü her lifin adının ve yüzdesinin azalan sırayla yazılmasını ister (madde 9/1; Komisyon SSS 2.9).
2. Her kodu tablodan lif adına çevirin.
3. Yüzdelerin toplamının 100 ettiğini kontrol edin.
4. Oranın doğruluğu önemliyse karışım analizini tekstil test laboratuvarına yaptırın; ISO 1833 serisi bu kimyasal analiz yöntemlerini tanımlar.

Varsayımsal örnekler:

Kısaltma ile yasal etiket farkı

Aşağıdakiler bu yazının tarihi (22 Ekim 2026) itibarıyla genel bilgidir, hukuki görüş değildir.

• Tüketiciye giden etiket: AB Tüzüğü'nün 5. maddesi ve Türkiye'deki yönetmeliğin 6. maddesi, kompozisyonun yalnız Ek'te listelenen lif adlarıyla yazılmasını ister. Listede kod yoktur; bu yüzden tek başına “CO” ya da “PES” yazmak yeterli sayılmayabilir (Tekstil Rehberi değerlendirmesi). GINETEX de lif tablosundaki kısaltmaların yalnız bilgi amaçlı olduğunu, tekstil etiketine yazılmaması gerektiğini not eder. Yönetmelik etiketin Türkçe de yapılmasını ister (madde 17/3).
• İşletmeler arası belge: Tedarik zincirinde ticari belge etiketin yerine geçebilir (yönetmelik madde 15/2). Bu belgelerde kısaltma kural olarak kullanılamaz; mekanize işlem kodu ile uluslararası standartta tanımlı kısaltmalar, aynı belgede açıklanırsa istisnadır (madde 15/3).
• Pratik: Föyde ve proformada “PES” yerine “polyester (PES)” yazın.

Etiket kuralları için giyim etiketi zorunlulukları yazısına, etiket üreticileri için tekstil etiketi kategorisine bakın. Kendi ürününüzün etiketi için gümrük müşavirinize ya da hukuk danışmanınıza danışın.

EL ve EA farkı nedir?

ISO 2076:2013 kod dizininde elastan için EL vardır, EA yoktur. Dizin diğer elastik lifler için ayrı kodlar verir: elastodiene ED, elastomultiester ELE, elastolefin EOL. GINETEX'in lif tablosu (2012) elastan için EL'nin yanında parantez içinde EA ve ELAS yazımlarını da verir; polyester için yalnız PES yazar. Bir moda markasının kısaltma sayfası (Ana Alcazar, ticari kaynak) EA'yı elastanın, PL'yi de PES'in ikinci yazımı olarak gösterir; PL'nin hangi düzenlemeye dayandığı doğrulanamadı. Aynı lifi anlattıkları için EL ya da EA yazan içeriği elastan diye okuyun, siparişe ise lif adını da yazdırın: “elastan (EL)”.

Sık sorulanlar

Kumaşta CV ne demek?

CV, viskonun (viscose) kodudur. Modal CMD, lyocell CLY koduyla ayrı yazılır; ISO 2076'ya göre viskon, modal, lyocell ve cupro aynı selüloz II formülünü paylaşır (madde 3.6) ama ayrı liflerdir. Kumaş içeriği satırındaki CV özgeçmiş ya da istatistikteki değişim katsayısı değil, viskon demektir.

PES ne demek, kumaşta 100 PES ne demek?

PES, polyesterin kodudur. İçeriği %100 PES olan kumaşta lifin tamamı polyesterdir. Bazı etiketlerde PES yerine PL de yazılır; PL, ISO 2076:2013 kod dizininde yoktur.

PA kumaşta ne demek?

PA, poliamidin kodudur. AB listesinde lif adı “polyamide or nylon” diye geçer; naylon poliamidin kabul gören adıdır. ISO 2076:2013, bazı AB ülkelerinde “nylon” adının yalnız poliamid 6.6 için kullanılabildiğini not eder (Ek F, Tablo F.2).

CO ne demek?

CO, pamuğun (cotton) harf kodudur; pamuk doğal lif olduğundan kodu ISO 2076'da değil, doğal lifleri ele alan DIN 60001-1'de aranır.

EA ne demek?

EA, kumaş içeriğinde elastan demektir; ISO 2076'daki kod EL'dir, EA ise etiketlerde görülen ikinci yazımdır.

CMD kumaş ne demek?

CMD, modalin kodudur; modal AB listesinde viskondan ayrı bir lif adıdır (Ek I, no. 22) ve CV'den ayrı kodlanır.

Kumaş içeriği İngilizce nasıl yazılır?

İngilizcede AB Tüzüğü Ek I'deki lif adları kullanılır: pamuk cotton, yün wool, keten flax (or linen), ipek silk, viskon viscose, poliamid polyamide or nylon, elastan elastane. Kod yerine bu adları yazın; yüzdeler ve azalan sıra aynı kalır.