Oxford nedir?

Oxford, iki çözgü ipliğinin tek iplik gibi birlikte dokunduğu, bezayağının sepet (basket) örgüsü türevi olan bir dokuma kumaştır; en çok gömlekte kullanılır. CottonWorks oxfordu, iki çözgü ucunun tek iplik gibi bezayağıyla dokunduğu bir bezayağı varyasyonu olarak tanımlar. Oxford bir lifin değil, yapının adıdır: Random House sözlüğü onu pamuklu ya da sentetik bir kumaş olarak anar. TDK Güncel Türkçe Sözlük'te “oxford” ya da “oksford” maddesi yoktur (erişim: 11 Ekim 2026).

Oxfordun yapısı

CottonWorks'e göre oxfordda iki çözgü ucu tek iplik gibi dokunur ve atkı ipliği genellikle çözgünün en az iki katı kalınlıktadır; istisnalardan biri, çözgü ve atkının aynı kalınlıkta olduğu pinpoint oxforddur. CottonWorks sepet örgüyü iki ya da daha fazla çözgünün bezayağı gibi birlikte bağlandığı bir bezayağı varyasyonu olarak tanımlar ve 2×1 örgüyü (oxford) düzensiz sepet örgülerinden biri sayar; Pratt Institute da oxfordu sepet örgülü kumaş örnekleri arasında anar.

Sözlükler örgüyü farklı adlandırır: Collins “bezayağı ya da dimi”, Random House “bezayağı, dimi ya da sepet örgüsü” der. Bu yüzden teknik şartnamede “oxford” yazmakla yetinmeyin; örgüyü, iplik numarasını ve çözgü ile atkı sıklığını (ISO 7211-2) ayrıca yazın.

Lif ve görünüm

Random House oxfordu pamuklu ya da sentetik bir kumaş olarak tanımlar. Bir kumaş yayını pamuk ya da pamuk karışımından dokunduğunu yazar, sık sorulan sorular bölümünde polyesteri de sayar (Knowing Fabric, 2024). Görünüm için en ayrıntılı tarif bir gömlek markasından gelir: Première Manche oxfordu küçük hasırlara benzeyen, hafif taneli dokulu bir kumaş, poplinden daha hacimli ve kalın olarak anlatır; iplik inceldikçe atkının daha az göründüğünü ve görünümün daha resmî olduğunu yazar. Bunlar üretici beyanıdır.

Oxford, poplin ve dimi

“Oxford” adının ikinci anlamı: sentetik çanta kumaşı

Oxford adı, polyester ya da naylondan dokunan, sepet örgülü ve PU ya da PVC ile kaplanabilen sentetik bir kumaş için de kullanılır; adın yanına “600D” gibi bir denye değeri yazılır. Bir tedarik danışmanlığı rehberi (Sourcify China, 2025) bu kumaşı sırt çantası, çadır, valiz ve dış mekân mobilya örtülerinde kullanılan, %100 polyester ya da naylon bir kumaş olarak anlatır. Bu, gömleklik oxforddan ayrı bir üründür. Siparişte hangisini kastettiğinizi açıkça yazın.

Kumaş alırken

1. Kullanımı yazın: pamuklu gömleklik oxford mu, kaplamalı sentetik oxford mu?
2. Lif oranını yüzdesiyle yazın: pamuk, polyester ve karışım aynı davranmaz.
3. Örgüyü ve ipliği belirtin: oxford mu pinpoint mi? İplik numarasını ortak birime çevirmek için iplik numarası çevirici kullanılabilir.
4. Gramajı yöntemiyle birlikte alın: g/m² cinsinden değerin yanında ISO 3801 ya da EN 12127 gibi ölçüm standardı da yazılsın. Başka birimde (oz/yd²) verilen gramajı kumaş gramajı hesaplayıcı ile çevirebilirsiniz.
5. Oxfordda yıkama sonrası ölçü değişimini isteyin: değer ISO 5077 yöntemiyle, yıkama ve kurutma ISO 6330 prosedürleriyle alınır. Kesimden önce çekme payı hesaplayıcıyla payı belirleyin, kumaş ihtiyacı hesaplayıcıyla metrajı çıkarın.

Genel karşılaştırma için kumaş çeşitleri rehberine, tedarik için poplin ve gömleklik kumaş, dokuma kumaş ve gömlek kategorilerine bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Oxford ile poplin arasındaki fark nedir?

Poplin 1/1 bezayağıdır ve yüzeyi düzdür. Oxford bir bezayağı türevidir: iki çözgü ipliği tek iplik gibi dokunur ve atkı çoğunlukla çözgünün en az iki katı kalındır (CottonWorks). Yakından bakıldığında oxfordun dokusu belirgindir (Première Manche).

Oxford kumaş terletir mi?

Oxford da terlemeyi engelleyemez; vücut terleyerek soğur, kumaş ise yalnızca terin ne kadar hızlı emilip buharlaşacağını etkiler. Lif de etkilidir: 1007/2011 sayılı AB tüzüğünün Ek IX tablosunda anlaşmalı nem payı polyesterde %1,5, pamukta %8,5'tir. Suganthi ve ark. (2024) örme numuneleri incelemiş ve su buharı geçirgenliğini en çok yapının, gramajın ve kalınlığın belirlediğini bildirmiştir; ağırlık ile kalınlık düşüp yapı gevşediğinde geçirgenlik artar. Bir gömlek markası oxfordu poplinden hacimli ve kalın anlatır (Première Manche); bu iki bilgiyi ölçümün yerine koymayın, sonuç gramaja, ipliğe ve terbiyeye göre değişir. Kesin cevabı iki ölçüm verir: kumaşın havayı ne kadar geçirdiği (EN ISO 9237) ve su buharına ne kadar direnç gösterdiği (EN ISO 11092). Yöntemin ayrıntısı terletmeyen kumaşlar yazısında.

Oxford kumaş kırışır mı, çeker mi?

Bir gömlek markası oxfordun az kırıştığını, ama oxford kumaşların çekme eğiliminde olduğunu yazar (Première Manche). İkisi de üretici beyanıdır; numuneyi yıkatıp kırışma ve boyut değişimine bakın.