CMT (Kes-Dik-Teslim) nedir?

CMT (cut, make, trim), tekstilde ve hazır giyimde kumaşı alıcının verdiği, fabrikanın ise kesim, dikim ve bitirme işçiliğini üstlendiği fason üretim modelinin kısaltmasıdır; Türkçe karşılığı olarak kes-dik-teslim kullanılır. Bu madde tekstildeki CMT’yi anlatır; kısaltma tıp ve finans gibi alanlarda başka anlamlara gelir.

Bu modelde kumaşın mülkiyeti alıcıda kalır; fabrikaya giysinin fiyatı değil, yaptığı işlemin bedeli ödenir (Gereffi ve Frederick, 2010, s. 12). TDK fason üretimi “malzemesi marka sahibi tarafından karşılanarak başka bir firmaya yaptırılan üretim” diye tanımlar; CMT, fasonun kesimi de içeren biçimidir.

CMT açılımı nedir? Tekstilde cut, make, trim ne demek?

CMT, “cut, make, trim” ifadesinin baş harfleridir: kesim, dikim ve “trim”. Dünya Bankası’nın yayımladığı bir çalışma (Gereffi ve Frederick, 2010) kısaltmayı “cut, make and trim” diye açar. Türkçe karşılık olan “kes-dik-teslim” Tekstil Rehberi’nin fason yazılarında kullanılır; “teslim”, “trim” sözcüğünün çevirisi değil, kısaltmanın Türkçe uyarlamasıdır. Kesimi kesimci, dikimi makinacı yapar; bitirmenin neleri kapsadığı teklife bağlıdır.

“T” harfinin anlamı kaynaktan kaynağa değişir:

• Gereffi ve Frederick kısaltmayı açar, ancak çalışmanın hiçbir yerinde “trim”i ayrıca tanımlamaz.
• CBI’nin maliyet rehberi (26 Eylül 2024) “CMT (Cut, Make & Trims)” yazar; CM’de alıcı fermuar, düğme, askı kartı ve etiketi verirken CMT’de bu aksesuar fabrikaya geçer.
• Online Clothing Study (2018) ve QualityInspection.org gibi sektör siteleri “trim”i iplik uçlarını temizleme, kontrol ve paketleme gibi bitirme işlemleri olarak açıklar.

Teklifte kısaltmaya değil, kalem kalem kapsama bakın.

CMT’de kim ne sağlar?

Satırlar Gereffi ve Frederick’in tanımına ve Tekstil Rehberi’nin fason üretim rehberindeki tabloya dayanır; kalemlerin paylaşımında son söz sözleşmenindir.

CMT fiyatı ne demek?

“CMT fiyatı”, ürünün değil işlemin bedelidir: kesim, dikim ve bitirme işçiliği için ödenen ücret. Kumaşı siz verdiğiniz için kumaş bu fiyata dahil değildir. CBI’nin maliyet modelinde CM fiyatı, doğrudan işçilik, dolaylı işçilik ve genel giderden çıkan maliyete fabrika kârı eklenerek bulunur; CMT’de maliyete aksesuar, etiket ve askı kartı da girer. İki teklifi karşılaştırmadan önce neyin dahil olduğunu satır satır sorun. Adet, model zorluğu ve atölyenin minimum sipariş (MOQ) şartı rakamı değiştirdiği için burada TL verilmez; hesap yöntemi ve dahil/hariç tablosu fason tişört dikim fiyatları yazısındadır.

CMT, CM ve tam paket: karışan adlar

• CM (cut and make): CBI’ye göre alıcının kumaş, aksesuar ve ambalajı verdiği, katma değerin yalnızca işçilikten geldiği modeldir. CMP’de fabrika ambalajı, CMT’de aksesuarı da sağlar. Gereffi ve Frederick ise CM’yi CMT’nin eş adı olarak anar; bu yüzden iki kısaltma her teklifte aynı kapsamı göstermez.
• Yalnızca dikim: Tekstil Rehberi’nin fason yazılarında kesilmiş parçaların atölyeye geldiği modeldir; CMT’de kesimi de atölye yapar. Üç modelin akıştaki yerini hazır giyim üretim süreci yazısındaki tablo gösterir.
• Tam paket (OEM, FOB): Kumaşın ve aksesuarın tedariki ile finansmanı fabrikadadır; üretim, bitirme ve paketleme de onun işidir. Gereffi ve Frederick, tasarımı da üstlenen üreticiye ODM der. “FOB” aslında bir Incoterms teslim şartıdır ve sektörde bu modelin adı olarak da kullanılır.

CMT’de risk kimde?

Kumaş alıcının malı olduğu için kumaşa bağlı tedarik ve stok riski de CMT’de alıcıda kalır. Hangi işin CMT’ye, hangisinin tam pakete uyduğu fason üretim rehberindeki model seçimi bölümünde anlatılır.

Atölye tarafında CBI, kumaş ve aksesuarın alıcıdan geldiği CM modelinde kârın düşük, riskin de düşük olduğunu; kârı üretim hızının, zamanında teslimin ve yeniden işleme oranının belirlediğini yazar.

Varsayımsal örnek: bir marka tişört kumaşının metrajını kumaş ihtiyacı hesaplayıcıyla çıkarır, kumaşı kendi tedarikçisinden alır ve teknik föyü, onaylı numuneyle birlikte atölyeye gönderir. Atölye kumaşı sayımla teslim alır, keser, diker, bitirir; ürünü ve artan kumaşı teslim eder, marka işçilik bedelini öder.

CMT işlerinde KDV nasıl ele alınır?

Kumaşı alıcının verdiği CMT işi, KDV Genel Uygulama Tebliği’ndeki fason tanımına uyar; Tebliğ ana hammaddesi işi yaptırandan gelen tekstil ve konfeksiyon işlerini kısmi tevkifata bağlar (bu yazının tarihi, 16 Ekim 2026, itibarıyla). Oran, alt sınır ve tevkifatı uygulayacak alıcılar için fason dikimde KDV tevkifatı yazısına bakın; kendi işinizin nasıl faturalanacağını mali müşavirinize danışın.

Sık sorulan sorular

CMT ne demek, tekstilde ne anlama gelir?

CMT, cut-make-trim (kes-dik-teslim) kısaltmasıdır. Tekstilde, kumaşı alıcının verdiği, fabrikanın kesim, dikim ve bitirme işçiliğini üstlenip işlem ücreti aldığı fason üretim modelini anlatır. “T” harfinin kapsamı (aksesuar mı, bitirme mi) kaynağa ve teklife göre değişir.

CMT ile fason aynı şey mi?

Hayır, CMT fasonun bir türüdür. Fason, malzemesini işi yaptıranın verdiği üretimin genel adıdır; CMT bunun kesim, dikim ve bitirmeyi birlikte kapsayan biçimidir. Kesilmiş parçanın atölyeye geldiği yalnızca dikim işi de fasondur, ama CMT değildir.

CMT ile FOB (tam paket) arasındaki fark nedir?

CMT’de kumaş alıcıya aittir ve fabrika işlem bedeli alır; tam paket (FOB) üretimde kumaşı ve aksesuarı fabrika bulur ve ürünün fiyatını alır (Gereffi ve Frederick, 2010). FOB aslında bir Incoterms teslim şartıdır; iki anlamı FOB maddesi ayırır.

CMT fiyatına kumaş dahil mi?

Hayır. CMT’de kumaşı alıcı verir, fiyat işlem bedelidir. Aksesuar, iplik, etiket, ütü-paket ve kalite kontrolün dahil olup olmadığı teklifte yazmalıdır; CBI’nin maliyet modelinde CMT fiyatına aksesuar, etiket ve askı kartı da girer.

CMT yapan atölyeyi nerede bulabilirim?

Fason Dikim (CMT) ve Fason Kesim kategorilerinde atölyeler listelenir; her firmanın bilgisini kendiniz doğrulayın. Aday atölyeleri elemek için fason atölye nasıl seçilir yazısındaki kriterleri kullanın.