Kesimci nedir, ne iş yapar?

Hazır giyimde serilmiş kumaş katlarını pastal planına göre kesen, kesilen parçaları numaralayıp dikime hazır demetlere ayıran kesimhane çalışanı kesimcidir; sektörde makastar da denir. Kesim geri alınmaz: MEB'in Kesim modülü, yanlış kesilmiş kumaşın yeniden kullanılamayabileceğini belirtir. Bu yüzden kesimci makineyle birlikte kumaşı, pastalı ve kesilen parçayı da denetler.

Orman, metal ve deri işlerindeki kesimcilik ayrı mesleklerdir; bu rehber hazır giyimde kumaş kesimini anlatır.

Ne iş yapar?

Kesimci (makastar) tekstilde ne iş yapar?

Tekstilde kesimci kumaşı denetler, pastal planına göre keser ve parçaları dikime hazırlar. Günü, kesilecek işin tanımıyla başlar: model, parça listesi, beden-renk dağılımı, kat sayısı. Kumaştaki dokuma, terbiye ve taşıma kaynaklı hataları ayırır, yuvarlak örmede boy ipliğinin dönmesine (may dönmesi) bakar. Serimi kesimhanenin düzenine göre pastalcı ya da kesimci yapar. Kesimden önce yerleşimin, düz iplik yönünün ve desenli kumaşta desen çakışmasının doğruluğuna bakar. Birçok işyerinde kesim ve fire kaydını da kesimci tutar.

Kumaş kesimden önce neden ütülenir, yıkanır, dinlendirilir?

MEB'in Kesim modülüne göre kırışıklık ve kat izi olan kumaş ütülenir: ütüleme bu izleri giderir ve kumaşı önceden çektirir; kumaş esnemesin diye boy iplik yönünde ütülenir. Pamuklu ve keten gibi çekmeye yatkın kumaşlar kesimden önce ılık suya bastırılır, yoksa giysi hâlinde yıkandığında kısalabilir. Örme ve elastanlı kumaş toplara gergin sarıldığı için gerdirilmeden serilip dinlendirilir; modül tüp kumaşta kesimden en az 24 saat öncesini gösterir. Dinlendirilmeden kesilen kumaş kesimden sonra toplanır ve toplu kesimde büyük kayba yol açar.

Kesimden sonra: etiket, kontrol, tela ve regula

Kesilen her kata model, beden, sipariş ve kat numarası taşıyan etiket yapıştırılır. Etiketleme makinesine ilk üreten firmanın adıyla “meto”, işe “metolama” denir; ilan dilinde “metocu” da geçer. Kontrolde parça sayısına, katlar arasındaki renk, desen ve yön farkına, kesim kenarlarının düzgünlüğüne, pastal planıyla siparişteki beden dağılımının uyumuna ve en alt ile en üst katın boyut farkına bakılır. Kontrolden geçen parçalardan tela gerekenlere tela preslenir; tela yüzünden çekmiş parçalar şablonla yeniden çizilip kesilerek düzeltilir, buna regula denir. Sonra parçalar dikim bölümünün istediği düzende eşlenip demet hâlinde sevk edilir. Pastaldan dikime uzanan akışı hazır giyim üretim süreci yazısı gösterir.

Model makastar nedir, seri üretim kesimcisinden farkı ne?

İş ilanı sitelerinde modelhanedeki kesim işi “model makastar” ya da “model kesimci” adıyla da geçer. Model makastar da seri üretim kesimcisi de kumaş keser, ama ölçek farklıdır: numune, ürünün deneme amacıyla üretilen ilk örneğidir; seri üretimde ise kumaş pastal hâlinde çok katlı kesilir. MYK'nın modelist standardı, numune kesiminin yapılmasını sağlamayı ve kesimin model, kumaş özelliği ve kalıp işaretlerine göre doğruluğunu kontrol etmeyi modelistin görevleri arasında sayar.

Kullandığı makineler

Dik bıçak, yuvarlak bıçak ve hızar: hangi iş hangi makineyle kesilir?

Makine seçimini kumaş, kat sayısı ve parça şekli belirler. MEB'in Kesim modülü yaklaşık üst kat sayılarını verir ve rakamların sabit olmadığını belirtir:

Dik bıçakta pastal yüksekliği en az bıçağın hareket yüksekliği kadar olmalıdır; aksi hâlde bıçak titrer. Hızarda katlar sabit bıçağa getirilerek kesilir; büyük ve uzun parçalar için uygun değildir.

Katların kaymaması için ağırlık, kumaş mandalı ve tutturucu iğne kullanılır. Vakumlu masada yüzeydeki delikler katlar arasındaki havayı emer; katlar sıkışır, bir seferde daha fazla kat kesilebilir. İğneli masa kareli, çizgili ve desenli kumaşta her katta desen tutumunu sağlar.

Otomatik kesim makinesinde (cutter) kesimci ne yapar?

Otomatik kesim makinesi bilgisayar kontrollüdür ve kesimi pastal dosyasına göre yapar; operatör kumaşı yerleştirir ve makineyi izler. Pastal dosyasını işletmeye göre Gerber / CAD operatörü, modelist ya da kesimhane şefi hazırlar. Makine seçenekleri için kumaş kesim makineleri kategorisine bakın.

Nasıl kesimci olunur?

Kesimci olmak için kesimhanede yardımcı olarak başlayıp iş başında öğrenmek mümkündür. MEB'in Kesim modülü (542TGD003) öğrenme sırasını şöyle kurar: kumaşı kesime hazırlama, el makasıyla tek ürün kesimi, sonra kesim motorları; ön koşulu yoktur. Sanayide on sekiz yaşından küçük çalışan gece vardiyasına alınamaz (4857 md. 73).

Kesimci belgesi nasıl alınır, hangi belgeler işe yarar?

Kesimci için istenen belge ilana ve işyerine göre değişir.

• MESEM: Kesim dalı kalfalık ve ustalık belgesi verir.
• Halk eğitim: MEB'in 140 ders saatlik Giyim Üretiminde Temel İşlemler kursunda 14 saatlik Kesim Yapma modülü kumaşı kesime hazırlamayı, elde kesimi ve dik ile yuvarlak bıçaklı kesim motoruyla kesimi öğretir; programı başarıyla tamamlayana kurs bitirme belgesi verilir.
• İŞKUR: On beş yaşını tamamlamış, kuruma kayıtlı işsizler katılabilir. Bir kurs 160 fiili günü aşamaz; MEB ya da üniversite onaylı kurs bitirme belgesini kursta başarılı olan alır. Açık kursu il müdürlüğüne sorun.

MESEM'de Kesim dalı ne öğretir?

MEB'in 2021 tarihli Mesleki Eğitim Merkezi çerçeve programında Moda Tasarım Teknolojileri alanının Kesim dalı vardır. Bu dalda dört yıl okunur; kalfalık belgesi için 11., ustalık belgesi için 12. sınıfı başarıyla geçmek gerekir. 12. sınıftaki Kesim Teknikleri dersi kumaş kontrolü, pastal planı, serim ve kesimhanede son işlemlerin yanında Motorlu Bıçaklarla Kesim modülünü de içerir; bu modülde elektrikli el makası, yuvarlak ve dik bıçaklı kesim motoru, hızar ve bilgisayarlı kesim sistemi işlenir. Haftalık 42 ders saatinin 32'si işletmede geçer.

Çalışma koşulları

Haftalık süre, fazla mesai, ücretin ödenme günü ve işe giriş bildirimi gibi genel haklar tekstilin bütün işlerinde aynıdır; Tekstilde iş ve meslekler yazısında toplu anlatılır. Kesimcide asıl ayrım makine başındaki güvenliktedir.

Kesimci eldiveni (çelik eldiven) neden giyilir, kesim motorunda hangi önlemler alınır?

Bıçaklar çok keskin ve güçlü olduğundan MEB'in Kesim modülüne göre her kesim motorunda parmak koruyucusu bulunur; hızarla ya da koruyucusu etkin olmayan motorla kesimde çelik eldiven mutlaka giyilir. Öteki önlemler şunlardır:

• Parmak koruyucusu kontrol edilip bıçağın önüne indirilir.
• Motorun kablosu bıçağın arkasında tutulur.
• Kesim bitince bıçağın durması beklenir.
• Dik bıçaklı motor, kolay devrildiği için, masadan indirilir ya da yan yatırılır.

Koruyucu donanımı işveren sağlar ve maliyetini çalışana yansıtamaz; çalışan işe başlamadan önce eğitim alır, ciddi ve yakın tehlikede kurula ya da işverene başvurarak çalışmaktan kaçınabilir (6331 md. 4, 13, 17).

Tekstil kesimci maaşı ve ilan kontrol listesi

Kesimci ücreti işyerine, deneyime, makineye ve ödeme biçimine göre değişir; alt sınır ise bellidir: 2026 asgari ücreti, yani net 28.075,50 TL, brüt 33.030,00 TL. Tam zamanlı iş sözleşmesinde bundan düşük ücret kararlaştırılamaz (Asgari Ücret Yönetmeliği md. 12). İlanı okurken şunlara bakın:

• Ücret aylık, haftalık, günlük ya da parça başı mı; ödeme günü hangisi?
• Hangi kesim makineleri var (dik bıçak, yuvarlak bıçak, otomat) ve kumaş örme mi, dokuma mı?
• Seri üretim kesimhanesi mi, modelhane mi?

Kanun ve yönetmelik atıfları bu yazının tarihi (Ekim 2026) itibarıyla geçerlidir; kendi durumunuzu iş müfettişliğine ya da bir avukata danışın.

Kariyer yolu

Yol çıraklıktan ya da yardımcılıktan kesimciye, oradan usta kesimciye uzanır. Buradan üç yön açılır: kesim şefi kesim planını, pastal verimini, fireyi ve ekibin iş dağılımını yönetir; Gerber / CAD operatörü pastalı bilgisayarda hazırlayıp otomatik kesime aktarır; pastalcı serim işine odaklanır. Kalıp bilgisi edinen modelist yardımcılığına geçebilir. Kendi atölyesini kurmak isteyen, kuruluş adımlarını tekstil atölyesi açmak yazısında bulur; fason kesim atölyeleri fason kesim kategorisinde listelenir.