Tekstil İhracatı Nasıl Yapılır? Hazır Giyim ve Kumaş İçin Adım Adım Rehber

Tekstil ihracatı nasıl yapılır? On adımda özet

Birlik üyeliği ve e-imza zaman alabildiği için bunları ilk siparişten önce tamamlayın.

Ön hazırlık: sınıflandırma, kayıt ve birlik üyeliği

1. GTİP'i belirleyin, kısıtları kontrol edin

Gümrükte her ürün bir GTİP ile tanımlanır; tarife, belge ve istatistik bu koda göre işler. Tekstilde örme giyim Fasıl 61'de, dokuma giyim Fasıl 62'de, diğer hazır eşya Fasıl 63'tedir; İHKİB hazır giyim ihracatını örme, dokuma ve hazır eşya gruplarıyla raporlar. İplik, kumaş ve elyaf TİM'in "tekstil ve hammaddeleri" sektörüne girer. Kodu gümrük müşavirinizle birlikte belirleyin: tercihli menşe kuralları ürüne özeldir ve Armonize Sistem koduna göre okunur (Birleşik Krallık anlaşması için GOV.UK).

Sonra kodun kısıta takılıp takılmadığına bakın. Ticaret Bakanlığı'nın ihracat tebliğleri arasında İhracı Yasak ve Ön İzne Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ (İhracat: 96/31) ile İhracı Kayda Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ vardır; GTİP'iniz bu listelerdeyse ihracat izne ya da kayda bağlıdır. Teknik tekstil ürünlerinde Çift Kullanımlı ve Hassas Maddelerin İhracatının Kontrolüne İlişkin Tebliğ'e (İhracat: 2003/12) de bakın. Listeler değişir, her yeni üründe güncel metni kontrol edin.

2. Ticaret sicili, vergi kaydı ve e-imza

Birlik üyeliği ticaret sicilindeki merkez veya şube adresinize göre yapılır (Yönetmelik m. 6) ve İstanbul'daki başvuru e-imza ister (İTKİB). Önce ticaret sicili kaydınızı, vergi mükellefiyetinizi ve e-imzanızı tamamlayın; yönetmelik gerçek kişi (şahıs işletmesi) ve tüzel kişi (limited, anonim şirket) ihracatçıları birlikte anar. Hangi belgelerin isteneceğini başvuracağınız birlik belirler.

3. İhracatçı birliğine üye olun

5910 sayılı Kanun'un 4. maddesi, ihracatçıların ilgili birliğe üye olmasını ve kanunda belirtilen ödemeleri yapmasını zorunlu kılar. Yönetmelik, ihraç edeceğiniz malın ait olduğu sektörde faaliyet gösteren ve ticaret sicilindeki adreslerinizden birinin yetki bölgesinde bulunduğu en yakın birliği işaret eder. Bir birliğe üye olan ihracatçı, diğer birliklerin alanına giren malları da üyelik aranmaksızın ihraç edebilir; ancak yalnızca üyesi olduğu birliğin hizmetlerinden yararlanır ve onun genel kuruluna katılabilir.

İstanbul'da başvuru İTKİB'in çevrimiçi sisteminden yapılır: firma ya da vekâleten gümrük müşaviri başvurur, gelen e-imza ve ödeme talebine göre belgeler e-imzalanır ve giriş aidatı ödenir. İTKİB sayfasında giriş aidatı 200 TL yazıyor (11 Ekim 2026'da erişildi). Kanundaki ödemeler bununla bitmez: ihracat yapılan ya da birlik hizmetlerinden yararlanılan her yıl yıllık aidat (giriş aidatının alındığı yıl hariç), ihracatın FOB bedeli üzerinden binde birine kadar nispi ödeme ve İhracatı Geliştirme A.Ş. için on binde üçe kadar ek kesinti (Kanun m. 18; Yönetmelik m. 6/3-e). Aidat ve nispi ödemeyi birlik genel kurulu belirler, Bakanlık onayıyla kesinleşir; güncel tutarı birlikten teyit edin.

Üyeliğin pratik yararı da var: A.TR ve EUR.1 dolaşım belgelerinin ve menşe şahadetnamelerinin düzenlenmesi veya onaylanması ile fuar, sergi ve tanıtım faaliyetlerinin düzenlenmesi birliklerin kanundaki görevleridir (Kanun m. 3/3-ç ve d).

Satış: alıcı, fiyat ve ödeme

4. Alıcı bulun, numune ve teklif verin

Alıcıya ulaşmanın yaygın yolları fuarlar, birliklerin düzenlediği tanıtım organizasyonları, B2B platformlar ve e-ticarettir. Yurt dışı fuar katılımı 5973 sayılı Karar kapsamında desteklenir (10. adım); takvim için 2026-2027 tekstil fuarları yazısına bakın. Küçük partiler için e-ihracat yolu da var: 5986 sayılı Karar e-ihracatı, basitleştirilmiş gümrük beyannamesi ya da gümrük beyannamesiyle yapılan ve e-ticaret olarak beyan edilen mesafeli mal satışı olarak tanımlar. Hızlı kargo veya posta üzerinden yapılan mikro ihracatta beyanı operatör düzenler; ilk kez yapanların firma kaydı ilk beyandaki T.C. kimlik veya vergi kimlik numarasından otomatik oluşturuluyor (Ticaret Bakanlığı, 16 Eylül 2024).

Teklifte ürün tanımı ve GTİP, kompozisyon ve gramaj, beden-renk kırılımı, birim fiyat ve para birimi, Incoterms kuralı ve teslim yeri, ödeme şekli, termin ve geçerlilik süresi yazılı olmalıdır. Bedelsiz gönderimler için Bakanlığın Bedelsiz İhracata İlişkin Tebliği (İhracat: 2008/12) vardır; numune gönderiminin usulünü gümrük müşavirinizle netleştirin. Kumaşta fiyat metre üzerinden verilebilir, çeki listesi ve beyannamede ise ağırlık kilogramla yazılır; metre-kilo hesaplayıcı ile çevirip teklif, fatura ve çeki listesini tutarlı yazın. Alıcıyla üretim arasındaki sipariş ve numune yazışmasını merchandiser (tekstilde müşteri temsilcisi) yürütür.

5. Fiyat, Incoterms ve ödeme şeklini bağlayın

Incoterms, teslimin yerini, masrafı ve riski kimin üstlendiğini belirleyen ICC kurallarıdır. Incoterms 2020'de 11 kural vardır: yedisi her taşıma türünde (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP), dördü yalnızca deniz ve iç su yolunda (FAS, FOB, CFR, CIF) kullanılır (ITA). Sözleşmede kuralın yanına teslim yerini ve "Incoterms 2020" ifadesini yazın.

Tablo özettir; görev, masraf ve risk dağılımının tamamı ICC'nin Incoterms 2020 kural metnindedir. FOB ve CIF yalnızca deniz ve iç su yolu için tasarlanmıştır; karayolu ve havayolu sevkinde FCA ya da DAP gibi her türe açık bir kural seçin. Navlun ve müşavir fiyatı için lojistik ve gümrük firmalarına bakabilirsiniz; her firmayı kendiniz doğrulayın.

Ödeme şeklini de yazılı bağlayın. TCMB İhracat Genelgesi tahsilatı akreditifli, vesaik mukabili, mal mukabili, kabul kredili biçimleri ve peşin ödeme olarak sayar (m. 8/2).

Tekstil Rehberi'nin önerisi: tanımadığınız alıcıda peşin ya da akreditifle başlayın, mal mukabilini ticari geçmişi olan alıcıya verin; vadeli satışta alacağın iskontosunu ya da faktoringi bankanızla konuşun (Genelge m. 19 ve 20). Avans (peşin döviz) aldıysanız ihracatı 24 ay içinde yapmanız gerekir; yapılmayan ya da iade edilmeyen peşin dövizin 50.000 ABD dolarını geçen kısmı kambiyo mevzuatı açısından prefinansman kredisi hükümlerine tabi olur (m. 6).

Sevkiyat: kalite, belgeler ve gümrük

6. Üretin, kontrol edin, paketleyin

Sevkiyattan önce kabul ölçütünü sözleşmeye yazın ve kontrolü yapın (AQL kalite kontrol rehberi); alıcı test raporu isterse akredite bir test laboratuvarından alın. AB'ye giyim gönderiyorsanız alıcınızın ithalatçı olarak uyması gereken kurallar şartnamenize geri döner: lif adları ve etiketleme (Tüzük (AB) No 1007/2011), giysi ve deriyle temas eden tekstillerde CMR maddelerinin sınırlandırılması (Tüzük (AB) 2018/1513, REACH Ek XVII madde 72) ve genel ürün güvenliği ile ithalatçı yükümlülükleri (Tüzük (AB) 2023/988, madde 11).

7. İhracat belgelerini hazırlayın

Gereken belgeler ürüne, hedef ülkeye ve ödeme şekline göre değişir; akreditifte belge listesini akreditif metni belirler.

A.TR ile menşe şahadetnamesini karıştırmayın. TİM'e göre A.TR, Türkiye-AB gümrük birliği ticaretinde Türkiye'de ya da AB'de tamamen elde edilen veya ithalat işlemleri tamamlanmış, serbest dolaşımdaki sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleri için kullanılır; menşe şahadetnamesi malın bir ülkede tamamen elde edildiğini ya da son esaslı işlemin orada yapıldığını gösterir. EUR.1 serbest ticaret anlaşması ortakları içindir; Birleşik Krallık'a ihracatçı kendi menşe beyanını verir.

8. İhracat beyannamesini verin

İhracat elektronik beyannameyle yapılır. Gümrük Yönetmeliği m. 561'e göre herkes gümrük işlemlerini bizzat takip edebilir ya da temsilci atayabilir. Gümrük Kanunu m. 5 iki tür temsil tanımlar: doğrudan temsilci sizin adınıza ve hesabınıza, dolaylı temsilci kendi adına ama sizin hesabınıza işlem yapar. Dolaylı temsil, posta ve hızlı kargo gönderileri dışında noter onaylı vekâletnameye sahip gümrük müşavirince yapılır. Ticaret Bakanlığı, beyan için BİLGE sistemi kullanıcı adı ve şifresi gerektiğini ve bunun bölge müdürlüğüne başvuruyla alındığını yazıyor.

Beyannamenin hattını gümrük belirler: kırmızı hatta eklenen belgeler gümrük idaresine ibraz edilir; mavi hat yetkisi olan ihracatçılar (yetkilendirilmiş yükümlü ya da onaylanmış kişi statüsündekiler) beyannameyi kağıtsız verebilir ve belgeler yalnızca idare isterse sunulur. Bakanlığın sorgulama ekranında beyanname "kapanmış" gibi statülerle izlenir; TCMB Genelgesi fiili ihraç tarihini beyannamenin kapanma tarihi olarak tanımlar ve bedel getirme süresi bu tarihten işler.

9. Bedeli bankanız aracılığıyla yurda getirin

TCMB İhracat Genelgesi'ne göre bedelin yurda getirilme süresi fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günü geçemez; bedelin ithalatçının ödemesinden sonra gecikmeksizin getirilmesi esastır (m. 4/1). Sözleşmede 180 günden uzun vade varsa süre, vade bitiminden itibaren 90 gündür; vadeyi sözleşme, proforma fatura ya da poliçeyle aracı bankaya ibraz edersiniz (m. 4/4). Bankanın düzenlediği İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB), bedelin ihracat bedeli olarak kabul edildiğini gösterir ve kural olarak fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde düzenlenir (m. 8/1). Sevkiyat günü bu tarihi takvime yazın; kambiyo mevzuatı sık değişir, güncel uygulamayı aracı bankanızdan teyit edin.

Vergi ve destekler

10. KDV, iade ve devlet destekleri

KDV Kanunu'na göre ihracat teslimleri KDV'den müstesnadır (m. 11/1-a); teslimin ihracat sayılması için malın yurt dışındaki müşteriye ya da serbest bölgedeki alıcıya teslim edilmesi ve Türkiye gümrük bölgesinden çıkıp bir dış ülkeye ya da serbest bölgeye ulaşması gerekir (m. 12/1). İhracat nedeniyle indirilemeyen KDV, işlemin gerçekleştiği dönemi izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar talep edilirse iade olunur (m. 32); usul ve limitler KDV Genel Uygulama Tebliği'ndedir.

Malı kendiniz üretip bir ihracatçıya satıyorsanız ihraç kaydıyla teslim yapabilirsiniz: imalatçının ihraç edilmek şartıyla teslim ettiği malın KDV'sini ihracatçı ödemez, vergi tecil edilir ve mal ihracatçıya tesliminden sonraki ay başından itibaren 3 ay içinde ihraç edilirse terkin olunur; ihraç edilmezse tecil edilen vergi gecikme zammıyla tahsil edilir (m. 11/1-c). Yalnızca dikim hizmeti veren fason atölyenin işi mal teslimi değil hizmettir; tevkifat için fason dikimde KDV tevkifatı yazısına bakın. İmalatçı sayılıp sayılmadığınızı ve bu yazının tarihi itibarıyla geçerli usulü mali müşavirinize sorun.

Destekler ayrı kararlara dayanır. Ticaret Bakanlığı, 5973 sayılı Karar'daki üst limitlerin her takvim yılı başında TÜFE ile Yİ-ÜFE'nin ortalaması oranında güncellendiğini yazdığı için bu rehber TL tutarı vermez.

Güncel tutarlar, şartlar ve süreler için Bakanlığın destek üst limitleri sayfasına ve ilgili genelgelere bakın.

Hedef pazara göre farklar

İHKİB'in ihracatçı birlikleri kaydına göre hazır giyim ve konfeksiyon ihracatı 2025'te 16,77 milyar dolardı (%6,3 düşüş); 10,16 milyar doları, yaklaşık %61'i AB'ye gitti. En büyük pazarlar Almanya (2,64 milyar dolar), Hollanda (1,91), İspanya (1,68) ve Birleşik Krallık (1,40) oldu. Ocak-Eylül 2026'da ihracat 12,37 milyar dolara geriledi (%2,6 düşüş), AB payı yaklaşık %59 kaldı. Başka veri tabanları farklı rakam verir: İHKİB'in aktardığı Trade Map verisi 2025 için 18,6 milyar dolar gösteriyor; bu yüzden kaynakları karıştırmayın. Hangi pazara hangi üründen ne kadar gittiğini Türkiye'nin tekstil ve hazır giyim ihracatı yazısında ayrıntılı görebilirsiniz.

Hedef ülkenin ithalat şartlarını alıcınızdan ve gümrük müşavirinizden ayrıca teyit edin.

İlk sevkiyat öncesi kontrol listesi

1. GTİP belirlendi, ihracat kısıt listeleri kontrol edildi mi?
2. Ticaret sicili, vergi kaydı, e-imza ve birlik üyeliği (yıllık aidat dahil) tamam mı?
3. Teklifte GTİP, kompozisyon, para birimi, Incoterms, ödeme şekli, termin ve geçerlilik süresi yazılı mı?
4. Ödeme yöntemi alıcının risk durumuna göre seçildi mi?
5. Hedef pazarın ürün şartları ve alıcının istediği testler belli mi?
6. Fatura, çeki listesi ve taşıma belgesindeki adet, ağırlık ve ürün tanımı tutarlı mı?
7. Menşe ya da dolaşım belgesi hedef pazara göre belirlendi mi?
8. Beyannameyi kimin vereceği, vekâletname ve BİLGE erişimi netleşti mi?
9. Bedel getirme süresi (180 gün veya vade sonrası 90 gün) takvime yazıldı mı?
10. KDV istisnası, iade ve ihraç kaydıyla teslim mali müşavirle konuşuldu mu, destek şartları kontrol edildi mi?

Sonraki adımlar

Önce birlik üyeliğinizi ve e-imzanızı tamamlayın, sonra hedef pazarınızı veriyle seçin ve belge tarafında pazara göre A.TR, EUR.1 ya da menşe beyanını netleştirin. Gümrük müşaviri, nakliyeci ve danışman ararken lojistik ve gümrük firmaları ile danışmanlık ve sertifikasyon firmaları sayfalarından başlayabilirsiniz; her firmayı kendiniz doğrulayın. İhracat adımları genel bilgidir; gümrük, vergi ve sözleşme konularında yetkili müşavirlerden ayrıca görüş alın.