A.TR Belgesi Nasıl Alınır? AB'ye Hazır Giyim İhracatı İçin Adım Adım Rehber

A.TR belgesi nasıl alınır? Adım adım

Süreç sekiz adımdır. Tablo, TİM'in anlatımını ve gümrük tebliğlerini birleştirir; belge, Menşe ve Dolaşım Belgeleri Otomasyon Sistemi'nde (MEDOS) işlem görür.

A.TR belgesi nereden alınır?

Belgeler TOBB, TİM ve TESK tarafından basılır; ilgili oda ve birlikler firmalara ve gümrük müşavirlerine satar ve yalnız sattıkları belgeyi onaylar (Gümrük İşlemleri Seri No: 148, m. 4 ve 5). TİM'in anlattığı yol ihracatçı birliği yoludur: boş belge hangi birlikten alındıysa onay için o birliğe yönlendirilir. Belgeyi bir odadan alacaksanız aynı adımları o kuruluştan teyit edin. Başvuru ekranının adresini de birliğinizden öğrenin.

A.TR belgesi başvurusunu kim yapar?

TİM'e göre belgeyi ihracatçı ya da kanuni temsilcisi hazırlar. Gümrük müşaviri vekâletle işlem yapıyorsa belgenin kimin adına satın alındığını netleştirin: müşavirden alınan belge yalnız o müşavirin temsil ettiği firmalar için kullanılabilir, oda ve birliklerden adına alınan belge de yalnız adına alınan kişinin kendi ihtiyacı içindir; belgeler başka kişi ya da firmalara verilemez veya satılamaz (Seri No: 148, m. 5/3).

Hazır giyimde hangi belgeler yüklenir?

TİM, malın Türkiye'de serbest dolaşımda olduğunu gösteren bilgi ve belgelerin yüklenmesini söyler; kesin bir liste vermez, güncel listeyi birlik belirler. Tekstil Rehberi'nin önerisi, örnek olarak şunları hazır tutmaktır: ihracat faturası ve çeki listesi; ithal kumaş ya da aksesuar kullandıysanız ithalat gümrük beyannameleri ve vergi ödeme kayıtları; yurt içinden alınan malzeme için satıcı faturaları. İrlanda gümrüğünün A.TR kılavuzu da gümrük memurunun isteyebileceği belgeler arasında satış faturalarını ve ithal ham maddenin vergisinin ödendiğini gösteren ithalat beyannamelerini sayar (Revenue). Birliğin istediği liste bu örneklerden önceliklidir.

A.TR belgesi ücreti 2026'da ne kadar?

Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü'nün 19 Aralık 2025 tarihli 2025/15 sayılı Genelgesi, 2026 bedellerini belirler:

Genelgeye göre satış ve onay bedelleri her yıl Bakanlıkça, basım yetkisi verilmiş kurumların görüşü alınarak belirlenir; 2024/26 sayılı Genelge 1 Ocak 2026'da yürürlükten kalktı. Satış ve onay bedeli belge satılırken tahsil edilir (Seri No: 148, m. 5/2). Genelge yalnız belgenin satış ve onay bedelini kapsar; müşavir hizmet bedeli ve birlik aidatı bu tutarlara dahil değildir. Tutarlar her yıl yeniden belirlendiği için 2027 başında güncel genelgeye bakın.

A.TR belgesi kaç ay geçerli? Geçerlilik ve ibraz süresi

Mevzuattaki süre, belgenin ibraz süresidir: belge, gümrük idaresince vize edildikten sonra başlayan dört ay içinde ithalat ülkesi gümrüğüne sunulur (2006/10895 sayılı Karar m. 18/1; Ticaret Bakanlığı Uluslararası Anlaşmalar ve AB Genel Müdürlüğü Genelgesi, 11 Ocak 2020). AB üyesi İrlanda'nın gümrük kılavuzu da kuralı aynı yazar: belge, gümrük vizesi (endorsement) tarihinden itibaren dört ay içinde ithalatçı devletin gümrüğüne sunulur (Revenue).

Genelge Türk gümrüklerine yöneliktir; AB'de geç gelen belgeyi kabul edip etmemeye ithalat gümrüğü karar verir.

Satın aldığınız boş belgenin de süresi vardır: satıştan sonra 1 yıl içinde elektronik sistemde işlem görmeyen belge geçersiz statüye gelir; nedenini belgeyi satın alan açıklar, açıklamazsa sonraki satışlarda dikkate alınır (Seri No: 148, m. 5/4-b; süre, 1 Ağustos 2024'te yürürlüğe giren Seri No: 205 ile 6 aydan 1 yıla çıkarıldı).

Tekstil Rehberi'nin önerisi: vize tarihini sevkiyat dosyasına yazın, alıcıya bildirin ve son ibraz gününü gümrük müşavirinize hesaplatın. Belgenin AB gümrüğüne hangi usulle sunulacağını ithalatçı devletin kuralları belirler (Avrupa Komisyonu bilgi notu, 1/2006 sayılı Karar m. 10); ayrıntıyı alıcınızın müşavirinden öğrenin.

A.TR belgesi nasıl doldurulur? Kutu kutu belge örneği

Belgenin kutuları 1/2006 sayılı Karar'ın Ek I örneğine dayanır. Tablo, kutu başlıklarını İrlanda Gelir ve Gümrük İdaresi'nin A.TR doldurma kılavuzundan alır; Türkçe karşılıklar Tekstil Rehberi'ne aittir.

Kutu 14 ve 15 yalnız gümrük idarelerinin sonradan doğrulama işlemleri içindir (Revenue). Mal tanımı, adet ve ağırlık faturayla, çeki listesiyle ve beyannameyle tutarlı olmalıdır; gümrük müdürlüğü ihraç eşyasının cinsini, niteliğini ve miktarını MEDOS'taki belge kaydı ve beyannameyle karşılaştırır (Tebliğ Seri No: 10, m. 7).

Elektronik A.TR, QR kod ve ıslak imza

Türkiye'de elektronik düzenlenen A.TR'nin imza uygulaması kısa sürede iki kez değişti:

Alıcınız hâlâ ıslak imzalı ya da mühürlü belge istiyorsa bunun mevzuattan mı, sözleşme ya da akreditif şartından mı geldiğini sorun; akreditifte belge listesini akreditif metni belirler.

A.TR belgesi nasıl sorgulanır, nasıl doğrulanır?

İki ayrı yol var.

Belgedeki QR kod. Avrupa Komisyonu'nun notuna göre Türkiye'de elektronik düzenlenen A.TR'nin doğruluğu, her belgeye özgü bağlantıdan doğrulanır. Bağlantı mdc.gtb.gov.tr, uygulama.gtb.gov.tr, istanbul.ebirlik.net ya da ankara.ebirlik.net/dolasim/app ile başlar ve belgedeki QR kod okutularak ya da belgede yazılı yol elle girilerek açılır. Ticaret Bakanlığı'na göre belgenin gerçekliği karekod üzerinden gümrük idaresinde elektronik sorgulanabilir (15 Mayıs 2018). Kargo ya da posta yoluyla BGB kapsamında düzenlenen e-ticaret A.TR'sinin doğrulama bağlantısı ise mdc-bgb.ticaret.gov.tr ile başlar (Ticaret Bakanlığı BGB kılavuzu, 2026). Komisyon notu Temmuz 2024 tarihlidir; alan adları değişebilir.

Gümrük idareleri arası sorgulama. Ticaret Bakanlığı, 4 Ocak 2016'dan itibaren ithalatçı ülke gümrük idarelerine Türkiye'de onaylanan A.TR, EUR.1 ve EUR-MED belgelerinin geçerliliğini elektronik ortamda sorgulama olanağı sağlıyor; erişim, yabancı gümrük idarelerine verilen kullanıcı adı ve şifreyle yapılır (5 Ocak 2016 duyurusu).

Tekstil Rehberi'nin önerisi: sevkiyattan önce belgedeki QR kodu kendiniz okutun ve bağlantıyı alıcıya iletin. Bağlantı yukarıdaki alan adlarından birine gitmiyorsa belgeyi düzenleyen birlikle teyit edin.

Hangi pazara hangi belge?

A.TR yalnız Türkiye ile AB arasında doğrudan taşınan mallarda kullanılır (1/2006 sayılı Karar m. 6/2); hangi ülkeleri kapsadığı A.TR sözlük maddesinde anlatılır. Tablo, AB'ye ve AB dışındaki pazarlara satan bir hazır giyim ihracatçısının sık karşılaştığı üç durumu gösterir.

Son satırdaki yol yalnız kıymeti 150 avroyu aşmayan BGB gönderileri içindir; daha yüksek değerli gönderide izlenecek yolu kargo firmanız ve müşavirinizle netleştirin. AB, Türkiye'nin başlıca hazır giyim pazarlarındandır. Pazarların ve ürün gruplarının yıllık dökümü Türkiye tekstil ihracatı analizinde, 2026'nın aylık seyri Eylül 2026 hazır giyim ihracatı haberinde.

İthal kumaş ya da aksesuar kullanıyorsanız

A.TR serbest dolaşım statüsünü gösterir. Tebliğ Seri No: 10 m. 8'e göre üçüncü ülke menşeli girdi içeren ürün, girdilerin ithal işlemleri tamamlanmış, vergileri ödenmiş ve iade alınmamışsa serbest dolaşımda sayılır; ayrıntı ve varsayımsal örnek sözlük maddesindedir. Başvuruda serbest dolaşımı gösteren belgeler yüklendiği için ithalat beyannamelerini ve vergi ödeme kayıtlarını saklayın (TİM).

Dahilde işleme rejimi (DİR) kullanıyorsanız ayrıca dikkat edin. 2005/8391 sayılı DİR Kararı'nda A.TR ile AB'ye yapılan ihracata özel hükümler vardır (ör. telafi edici vergi, m. 16); bu yazı ayrıntısına girmez. Girdilerin DİR izin belgesi kapsamında vergisiz ya da iadeli ithal edilip edilmediğini ve ürünün A.TR ile AB'ye gidip gidemeyeceğini belgeyi satın almadan önce gümrük müşavirinizle netleştirin. Güncel metinler Ticaret Bakanlığı'nın DİR mevzuat sayfasındadır.

AB'ye hazır giyim sevkiyatından önce kontrol listesi

Aşağıdaki liste Tekstil Rehberi'nin önerisidir; resmî bir form değildir.

1. Alıcının unvanı ve adresi, mal tanımı, adet ve brüt ağırlık fatura, çeki listesi, beyanname ve belgede tutarlı mı?
2. Ürünün GTİP'i A.TR kapsamında ve beyannamedeki kodla aynı mı?
3. A.TR'yi kimin hazırlatacağı teklifte ya da sözleşmede yazılı mı? FOB gibi bir teslim şartında ihracat gümrüklemesi satıcıdadır; belgenin sorumluluğunu ayrıca yazın. Belge için birlik onayı ve vize süre alır; termin bunları kapsıyor mu?
4. Serbest dolaşımı gösteren belgeler (ithalat beyannameleri, vergi ödeme kayıtları) hazır mı; DİR kullanılıyorsa müşavirin görüşü alındı mı?
5. Boş belgeyi kim, hangi firma adına satın aldı ve satıştan sonra 1 yıl dolmadan kullanılacak mı?
6. Vize tarihi not edildi, dört aylık son ibraz günü hesaplandı ve alıcıya bildirildi mi?
7. QR kod ve doğrulama bağlantısı çalışıyor mu? Belgeyi kendiniz okutup deneyin.
8. Belge alıcıya kime, hangi yolla iletilecek? Akreditifli satışta belge listesi akreditif metnine uygun mu?
9. Belge, başvuru dosyası ve ekleri arşivlendi mi? İthalatçı ülke makamları belgenin geçerliliğini sonradan Türkiye'ye sorabilir (Ticaret Bakanlığı, 5 Ocak 2016).

Belge ve sevkiyat takibini yürütenler için merchandiser ve depo ve sevkiyat elemanı meslek rehberleri var. AB'li alıcı gümrük belgesine ek olarak uyum belgeleri ve sosyal uygunluk denetimi de isteyebilir; bunlar ayrı süreçlerdir (tekstil sertifikaları rehberi, BSCI denetimi hazırlık rehberi).

Sonraki adımlar

Önce belgeyi kimin satın alacağını netleştirin, sonra ilk sevkiyattan önce serbest dolaşımı gösteren belgeleri toplayın. Gümrük müşaviri ve nakliyeci için lojistik ve gümrük firmalarına, AB'ye satış yapan üreticiler için hazır giyim firmalarına bakabilirsiniz. Firma rehberindeki her firmanın belgelerini ve referanslarını iş vermeden önce kendiniz kontrol edin. Buradaki bilgiler genel niteliktedir; kendi sevkiyatınızla ilgili hukuki, vergisel ve gümrük kararlarını ihracatçı birliğiniz ve gümrük müşavirinizle birlikte verin.