Percale nedir?

Percale (Türkçede “perkal” diye de yazılır), sık dokunmuş, mat ve pürüzsüz yüzlü bir bezayağı kumaştır; en çok pamuklu çarşaf ve nevresimde kullanılır. Collins sözlüğü percale'i özellikle çarşafta kullanılan, sık dokulu pamuklu kumaş olarak tanımlar (Dictionary.com). Percale bir lif adı değil, yapı adıdır; sıklığı için kaynaklarda ortak bir eşik de yoktur. TDK Güncel Türkçe Sözlük'te “percale” ve “perkal” maddeleri bulunmaz (erişim: 11 Ekim 2026).

Percale'in yapısı

Random House sözlüğü percale'i sık dokunmuş, düzgün yüzlü, düz ya da baskılı pamuklu bez olarak tanımlar ve çarşaf ile giysi kullanımını anar; kelimenin kökünü Fransızca üzerinden Farsça pargāla (“paçavra”) sözcüğüne bağlar (Dictionary.com). CottonWorks ise percale'i taranmış iplikten dokunan, boyalı ya da baskılı, pürüzsüz ve hafif gevrek bir bezayağı kumaş olarak anlatır. Bezayağı örgüde çözgü ipliği, atkıların üzerinden ve altından dönüşümlü olarak, birer birer geçer (CottonWorks). Taranmış iplik, eğirmeden önce kısa lifleri ayıklanmış pamuktan yapılan penye ipliktir.

Lif oranı addan çıkmaz. Bir perakende zinciri %80 pamuk, %20 viskon/rayon karışımlı bir nevresim setini “dar perkal dokuma” diye adlandırır; aynı sayfa kumaşı gevrek, mat yüzeyli ve serin hissettiren bir kumaş olarak anlatır (IKEA Türkiye). Etiketteki lif yüzdesine ayrıca bakın.

Percale ve tel sayısı

Tel sayısı (thread count, TC), çözgü ve atkı ipliklerinin toplamıdır. CottonWorks bunu bir inç karedeki toplam olarak tanımlar ve katlı ipliği tek iplik sayar (CottonWorks, Thread Count). Bir test laboratuvarının Ekim 2005 tarihli “yeni ASTM tanımları” olarak aktardığı metin de çarşaf ve nevresimde çözgü ve atkı ipliklerini birim mesafe başına, katlı olsalar bile tek birim olarak sayar. Aynı sayfadaki önerilen açıklama notu, “300 tel, 2 katlı iplik” yazımını yanıltıcı olmayan bir yol olarak gösterir; aynı ürüne “600 tel” demenin tüketiciyi yanıltabileceğini belirtir (IDFL).

Percale için kaynaklar farklı eşikler verir:

Bu yüzden “percale” etiketi tek başına sıklığı söylemez. Türkiye'de ürün kartlarında “tel” ve “TC” yan yana yazılır; bir saten takımı “118 tel - 300 TC” olarak verilir (Fabricbox). 118 × 2,54 ≈ 300 olduğu için “tel” cm başına, TC inç başına toplam olarak okunur; 200 TC yaklaşık 79 tel eder. Kaynaklarda birim “inç²” ya da “cm²” diye de yazılır; teklifte birimi açıkça yazdırın.

Sayı tek başına kalite göstergesi de değildir. Bir perakendeci tel sayısının her şey olmadığını, iplik kalitesinin de önemli olduğunu belirtir (Altınbaşak). Bu yüzden tel sayısını iplik numarası, lif ve gramajla birlikte okuyun; gramaj da tek başına kalite göstergesi değildir.

Percale, ranforce ve saten

Percale'i satenden ayıran örgüdür: CottonWorks sateen'i ipek dışı liflerle saten örgüde dokunan, pürüzsüz ve parlak yüzlü kumaş olarak anar. Uzun flotlar dökümü iyi yapar; buna karşılık takılma ve dikiş kayması riski de artar, bezayağında bu sorunlar azdır (CottonWorks). Ranforce ile fark örgüde değildir: kaynaklar percale'i daha yüksek tel sayılarıyla anar. Oteltekstilci'de percale takımı 210 TC, ranforce takımları ise 145 ve 160 TC'dir. CottonWorks yalnız percale için taranmış iplik belirtir; ranforce için böyle bir koşul bulunamadı. İkisini ayıran standart bir eşik de bulunamadı.

Seçim ipuçları

1. Etiketi yalnız “percale” bırakmayın: lif oranını (%), ipliğin taranmış (penye) olup olmadığını, çözgü ve atkı sıklığını birimiyle (cm ya da inç başına) ve örgüyü yazdırın.
2. Gramajı yazılı alın: birim g/m² olsun ve tartımın ham kumaşta mı, terbiye görmüş (mamul) kumaşta mı yapıldığı belli olsun. Küçük numunenin tartımı EN 12127'ye göre yapılır; numune ölçülerinden g/m² hesaplamak için gramaj hesaplayıcıyı kullanabilirsiniz.
3. Çekmeyi ölçtürün: yıkanmış numunede ISO 5077 sonucunu, ISO 6330 prosedürleriyle isteyin; kesim payı için çekme payı hesaplayıcıyı kullanın.
4. Serinlik iddiasını ölçüme bağlayın: hava geçirgenliği ve su buharı direnci değerlerini isteyin.

Nevresim kumaşlarının topluca karşılaştırması için nevresim kumaşları yazısına, üretici aramak için nevresim ve yatak örtüsü firmalarına bakın.

Sık sorulan sorular

Percale terletir mi?

Hiçbir kumaş terlemeyi engelleyemez; terleme, bedenin kendini soğutmasıdır. IKEA Türkiye perkalı serin hissettiren, gevrek bir kumaş olarak anlatır; Mattress Clarity de percale'i serin ve hafif bulur. Bunlar satıcı ve inceleme sitesi beyanlarıdır, ölçüm değeri verilmemiştir. Serinlik iddiasını EN ISO 9237 (hava geçirgenliği) ile EN ISO 11092 (su buharı direnci) sonuçları sınar. Lif de etkilidir: AB lif etiketleme tüzüğü (1007/2011, Ek IX) anlaşmalı nem payını pamukta %8,5, polyesterde %1,5 olarak alır. Örme numuneler üzerindeki bir çalışmada (Suganthi ve ark., 2024), gramaj ve kalınlık düştükçe, yapı açıldıkça su buharının daha kolay geçtiği görülmüştür. Daha geniş çerçeve için terletmeyen kumaşlar yazısına bakabilirsiniz.

Percale kaç tel olmalı?

Standart bir eşik bulunamadı; kaynakların verdiği değerler yukarıdaki tablodadır (160–300 TC arası, en az 180, yaklaşık 200 ve üzeri). Sıklığı iplik numarası ve gramajla birlikte değerlendirin.

Percale pamuk mudur?

Sözlükler percale'i pamuklu kumaş olarak tanımlar (Collins; Random House). Ama perakendede pamuk-viskon karışımı da “perkal” adıyla satılır (IKEA Türkiye). Etiketteki lif oranına bakın.

Percale ile saten arasındaki fark nedir?

Örgü. Percale bezayağıdır; saten uzun flotlarla dokunur ve yüzü parlaktır (CottonWorks).

Percale ile ranforce aynı mı?

Aynı değil, ama yapı bakımından yakındırlar: ikisi de bezayağıdır. CottonWorks percale'i taranmış iplikten dokunan bir kumaş olarak anlatır ve çarşaflarda 160–300 TC aralığı verir; ranforce için benzer bir iplik koşulu ya da standart bir sınır bulunamadı. Karşılaştırmanın ayrıntısı ranforce maddesinde.