Tişört Kaç Gram Olmalı? Tişört, Sweatshirt ve Eşofman İçin Kumaş Gramajı

Ürüne göre kumaş gramajı: özet tablo

Tablo, Türkiye’deki örme kumaş üreticilerinin ve tedarikçilerinin yayımladığı aralıkları ve uluslararası bir isteğe bağlı baskı (print-on-demand) şirketinin tişört sınıflarını yan yana koyar. Hepsi beyandır; resmî bir sınıflandırma yoktur.

Tablodaki aralıklar Printful’ın rehberinden (7 Mayıs 2026) ve dört Türk örme kumaş üreticisi ya da tedarikçisinin sayfalarından (sayfalar 2024–2026 arasında yayımlanmış ya da güncellenmiş, biri tarihsiz; kaynaklar listesinde, erişim 8 Ekim 2026) derlenmiştir. Aynı ürün için sayfalar birbirinden 100 g/m² ve üzeri ayrışabilir; nedenleri aşağıda.

Tişört kaç gram olmalı?

Tişörtte gramaj; hafifliği, opaklığı, duruşu ve maliyeti birlikte etkiler. Rehberlerde üç sınıf yaygındır. Sınır değerleri bir standartta tanımlı değildir, sektör alışkanlığıdır.

Hafif, orta ve ağır tişört

• Hafif, yaklaşık 120–150 g/m². Printful bu sınıfı yazlık, spor ve katman giyim için varsayılan seçim sayar; dijital baskıyla iyi çalıştığını, nakışta ise kumaşın büzüşebileceğini yazar. Bir üretici sayfası bu bandın serin ve akışkan olduğunu, ama inceliği yüzünden saydam kalabileceğini ve daha az dayanabileceğini yazar. Açık renk ve beyazda opaklığı numunede kontrol edin.
• Orta, yaklaşık 150–180 g/m². Printful’a göre çoğu baskı tekniğiyle çalışır ve mevsimlere yayılan günlük giyime uygundur. Aynı sayfa 160–180 aralığını daha dolgun, daha iyi örten ve daha uzun ömürlü bulur.
• Ağır, 180 g/m² ve üzeri. Printful ağır sınıfı 180–254 g/m² olarak verir: yoğun kumaş iri baskıyı taşır, aşınmaya dayanır, yıkamada formunu korur; serin iklimler ve premium ürünler için uygundur. İncelenen üç Türk tedarikçi sayfası tişört bandını 180 g/m² civarında bitirdiği için bu değerin üstü pratikte ağır sayılır; yine de “ağır” için ortak bir tanım yoktur.

Aynı gramajı farklı yapılar farklı taşır. Süprem, pike, interlok ve ribana arasındaki farklar için tişört kumaşı çeşitleri rehberine bakın.

Baskılı tişört ve gramaj

Printful’ın rehberi doğrudan giysiye dijital baskı (DTG) için 119–180, serigrafi için 170–220 g/m² aralığını önerir; nakış için en az 170 g/m² ister. Bunlar tek bir baskı üreticisinin ürün yelpazesine dayanan pratik önerilerdir, standart değildir; baskı atölyenizin makinesine ve mürekkebine göre değişebilir. Yöntemlerin karşılaştırması için tekstil baskı teknikleri rehberine bakın ve hedef baskıyı üretimden önce kumaşın kendisiyle deneyin.

“Tişört kaç gram” bazen ürünün ağırlığını sorar

Bu soru, kumaş gramajı yerine bitmiş tişörtün ağırlığını da kastedebilir. Printful’a göre orta boy pamuklu bir tişört 128–156 g gelir. 142 g/m² kumaşlı tek bir modelde ağırlık XS bedende 99 g, M bedende 125 g, XL bedende 150 g, 5XL bedende 201 g’dır. Ürün ağırlığı gramajla birlikte beden ve kalıba bağlıdır; teknik föyde ve kargo hesabında kumaş gramajıyla ürün ağırlığını ayrı yazın.

Sweatshirt ve hoodie için gramaj

Sweatshirt kumaşları iki iplikli ya da üç iplikli yapıda örülür. Cotton Incorporated’ın CottonWorks eğitim sayfasına göre iki iplikli (2-end) örmenin arka yüzü tüylendirilmemişse kumaşa French terry denir; sayfa bu kumaşı eşofman altı ve sweatshirt için uygun, mevsimlere yayılan bir seçim olarak tanımlar. Arka yüz şardonlanırsa (fırçalanıp tüylendirilirse) kumaş fleece olur ve daha ağır, soğuk hava için uygun kabul edilir. Üç iplikli (3-end) fleece ise yüz, bağlantı ve tüylenecek dolgu ipliğiyle en dolgun ve kararlı fleece’i verir; ekstra sıcaklık gereken giysilerde kullanılır.

Adlandırma tutarlı değildir. CottonWorks ve akademik çalışmalar şardonlu iki iplik kumaşı tanımlar; bir tedarikçi sayfası ise iki ipliğin şardonlanamayacağını söyler. Bu yüzden teklifte yalnızca “iki iplik” ya da “üç iplik” yazmak yetmez, arka yüzün şardonlu olup olmadığını ayrıca belirtin.

Gramaj tarafında aralıklar geniştir (tabloya bakın). French terry bile tek bir gramaj anlamına gelmez: bir tedarikçi sayfasında saf pamuk French terry 420–440 g/m², aynı tedarikçinin başka bir sayfasında yaz sweatshirt’ü için French terry ve diagonal üç iplik 280–320 g/m², bir polyester örme üreticisinde ise iki iplik (French terry) 150–320 g/m² olarak geçer. Mevsim eşleştirmesi de beyandır: bir tedarikçi sayfası iki ipliği ilkbahar-yaz-erken sonbahar, şardonlu üç ipliği sonbahar-kış için önerir.

Bağımsız ölçümler aralıkların neden bu kadar geniş olduğunu gösterir:

• Şardonsuz, %100 pamuk, Ne 30/1 open-end zemin ve Ne 20/1 open-end astar iplikli, 28 E makinede örülmüş iki iplik numunelerin gramajı 188–197 g/m² ölçülmüştür (TS EN 12127; Uyanık, 2023). Astar iplik oranı arttıkça gramaj ve kalınlık da artmıştır. Bu numuneler, bazı üretici aralıklarının (ör. 220–320 g/m²) altında kalmıştır.
• Pamuk-polyester karışımlı üç iplik fleece numunelerinin gramajı ham hâlde 264–274, terbiye sonunda 337–342 g/m² ölçülmüştür; hedef gramaj 300 g/m²’ydi (Hossain ve ark., Heliyon, 2021).

Aynı gramaj, farklı iş: arka yüze bakın

Bir tedarikçi, kendi ürettirdiği üç kumaşı aynı 310–320 g/m² bandında listeler: şardonlu üç iplik, şardonsuz diagonal üç iplik ve anti-pilling polar yapılı bir kumaş. Aynı sayfa üçünü farklı mevsimlere ve kullanımlara ayırır (yayın 20 Temmuz 2024, güncelleme 4 Ekim 2026). Gramaj tek başına “kalın” ya da “sıcak” demek değildir. Numune geldiğinde kumaşı ters çevirip arka yüze bakın; gramajın yanında şardon durumunu ve bileşimi teklife yazın.

Eşofman için gramaj

Eşofman altı ve üstü, sweatshirt ile aynı kumaş ailelerinden yapılır: mevsimlik modellerde iki iplik ya da French terry, kışlık modellerde şardonlu üç iplik. Tedarikçi sayfalarında kışlık eşofman için 250–350 ve 310–380, üç iplikli “sweat, eşofman” grubu için 280–420 g/m² geçer (tabloya bakın). Eşofmanda gramajdan çok iki özellik sorun çıkarır.

1. Boy çekmesi. Şardonsuz iki iplik pamuk kumaşlarda (Uyanık, 2023) TS EN ISO 5077 ile yıkama-kurutma sonrası boyutsal değişim enine %1,7–2,3, boyuna %6,7–7,3 çekme olarak bulunmuştur; makale numunelerin terbiye durumunu belirtmez. Bu değerler genelleştirilemez, ama örnek bir hesap yol gösterir: 100 cm iç boylu bir eşofman altında %7 çekme yaklaşık 7 cm eder. Yıkama sonrası ölçümü şartnameye yazın ve paça boyunda pay bırakın. Çekmenin nedenleri için kumaş çekmesi yazısına bakın.
2. Boncuklanma. Pamuk-polyester (CVC ve PC) fleece kumaşlarda boncuklanma yaygın bir yüzey kusurudur (Hossain ve ark., 2021). Şardonlu kumaşlarda boncuklanma testi isteyin: EN ISO 12945-1 (pilling box) ya da EN ISO 12945-2 (modifiye Martindale). Hossain ve arkadaşları fleece numunelerini pilling box yöntemiyle test etmiştir; hangi yöntemin kullanılacağını tedarikçiyle sözleşmede belirleyin.

Aynı gramaj, farklı kumaş: gramajı ne belirler?

Gramaj bir hedef değil, sonuçtur. Örme kumaşta bir metrekarenin ağırlığını iplik numarası, makine inceliği, ilmek iplik uzunluğu ve ilmek sıklığı belirler. Dönmez’in (2008) süprem ve tek lakost örgü numuneleri üzerindeki çalışmasında ilmek iplik uzunluğu arttıkça gramaj düşmüştür: aynı iplik daha gevşek örüldüğünde daha hafif kumaş verir. İplik numaralarının okunuşu için iplik numaralandırma rehberine bakabilirsiniz.

Ölçüm hâli de fark yaratır. Cotton Incorporated’ın ISP 1009 bülteni, 28 E makinede Ne 30/1 taranmış ring iplikle örülmüş %100 pamuk süprem için aynı kumaşın farklı hâllerdeki gramajını verir. Üç iplik fleece değerleri Hossain ve arkadaşlarının çalışmasından gelir.

Ham süprem, gevşediğinde 135’ten 176 g/m²’ye, yani yaklaşık %30 artmıştır. Gevşeyen kumaşta ilmekler birbirine yaklaşır, birim alandaki ilmek sayısı artar ve gramaj yükselir; fleece örneğinde de kumaş terbiyenin ilk aşamalarında daralmış, gramaj her aşamada artmıştır (ISP 1009; Hossain ve ark., 2021; Dönmez, 2008). Sonuç şudur: “gramaj” yazarken hangi hâlde (ham, mamul, gevşemiş) ölçüldüğünü de yazın.

Yüksek gramaj da kalite demek değildir. Printful, kalitenin kumaş ağırlığını kullanım amacına uydurmaktan geldiğini, en yüksek GSM’nin peşinden gitmekten gelmediğini yazar; bir üretici sayfası iplik numarası, örgü yapısı ve sıklığın tutumu birlikte belirlediğini ekler. Aynı üreticinin gramaj haritasına göre tek plakada örülen süprem ile çift plakada örülen interlok, aynı 200 g/m²’de bile çok farklı tutum verir.

Gramaj nasıl ölçülür, teklifte nasıl yazılır?

Ölçüm yöntemi ve standartlar

Örme kumaşın birim alan kütlesi için EN 12127 kullanılır: standart, küçük numunelerle çalışır ve dokuma ile örme kumaşlara uygulanır. Türkiye’de TS EN 12127 olarak yayımlanmıştır; Uyanık’ın (2023) çalışmasında gramaj bu standartla ölçülmüştür. Güncel sürümü TSE’den kontrol edin. ASTM D3776/D3776M tam parça, tam en, küçük numune ve dar kumaş seçenekleriyle çoğu kumaşa uygulanır. Gramaj için sık anılan ISO 3801 ise yalnızca dokuma kumaşları kapsar; örme kumaş siparişinde atıf olarak yanlış olur.

Pratik kontrol için bir tedarikçi sayfası şu yöntemi anlatır: 10 cm × 10 cm kare kesilir, tartılır ve sonuç 100 ile çarpılır. Burada hassasiyet belirleyicidir: 160 g/m²’lik kumaşın 10 × 10 cm numunesi yalnızca 1,6 g gelir (160 × 0,01). 1 g hassasiyetli bir mutfak terazisi bu ölçüm için yetersizdir; 0,01 g hassasiyetli terazi kullanın ya da daha büyük numune tartın (50 × 50 cm numune 0,25 m²’dir, sonuç 4 ile çarpılır). Dönmez’in (2008) tezindeki laboratuvar uygulaması da benzerdir: 10 × 10 cm kare şablon, 1 mg hassasiyetli terazi, 48 saat düz serilerek dinlendirilmiş kumaş, farklı noktalardan 10 numune ve 20 ± 2 °C, %65 ± 2 bağıl nemde 24 saat kondisyonlama.

İngiliz birimiyle gelen teklifleri çevirmek için oz/yd² değerini 33,91 ile çarpın (Printful): 5,3 oz/yd² yaklaşık 180 g/m² eder.

Gramajdan metre maliyetine

Toptan kumaş çoğu zaman kilogramla satılır, kesim planı ise metreyle yapılır. Bir kilogramdan çıkan metre = 1.000 ÷ (gramaj × açık en, metre). 1,80 m açık enli kumaşta 180 g/m² için 1 kg yaklaşık 3,09 m, 300 g/m² için yaklaşık 1,85 m verir. Aynı kilogram fiyatında 300 g/m² kumaşın metresi bu yüzden 300 ÷ 180 ≈ 1,67 kat pahalıdır. Hesabın ayrıntısı için bir ürüne kaç metre kumaş gider rehberine bakın.

Sipariş öncesi kontrol listesi

1. Yapıyı ve arka yüzü yazın. Süprem, interlok, pike, iki iplik ya da üç iplik; üç iplik ve iki iplikte arka yüzün şardonlu ya da şardonsuz olduğu.
2. Bileşimi ve ipliği yazın. Yüzde olarak elyaf bileşimi, taranmış ya da karde, ring ya da open-end, iplik numarası (ör. Ne 30/1).
3. Gramajı hedef, tolerans ve ölçüm hâliyle yazın. Örnek: “160 g/m², ±%5, mamul ve gevşemiş hâlde, EN 12127”. İncelenen iki tedarikçi sayfasında ±%5 tolerans geçer; bu bir standart değil, sözleşme maddesidir. ±%5, 180 g/m² için 171–189 g/m² demektir.
4. Enin açık mı tüp mü olduğunu belirtin. Bir tedarikçi sayfasına göre tüp kumaşta bir metre uzunluk iki kat kumaş demektir; metre hesabı bu yüzden iki katına kadar değişebilir.
5. Yıkama sonrası boy-en değişimini isteyin. Boy çekmesi, eşofman altı gibi uzun parçalarda ölçü kaybını doğrudan etkiler (EN ISO 5077 ile ölçülür).
6. Şardonlu kumaşta boncuklanma testi isteyin. EN ISO 12945-1 ya da EN ISO 12945-2.
7. Gramajı kendiniz de tartın. Teslim edilen numunenin ya da partinin gramajı sapıyorsa, farkın ölçüm hâlinden mi yoksa kumaştan mı geldiğini tedarikçiye sorun.

Özet seçim kuralı

Tişört için kaynakların çoğu 120–180 g/m² bandını gösterir; ağır ve premium modeller 180 g/m² üzerine çıkar. Mevsimlik sweatshirt ve eşofmanda iki iplik ya da French terry, kışlık ürünlerde şardonlu üç iplik tercih edilir. Aralıklar beyandır; gerçek değeri ölçüm hâli, kumaş yapısı ve iplik belirler. Gramajı yapı, bileşim, tolerans ve ölçüm hâliyle birlikte yazın, numuneyle doğrulayın.

Kumaş tedarikçisi arıyorsanız örme kumaş, iki iplik ve üç iplik kumaş firmalarına bakabilirsiniz. Ürünü üretecek atölye ya da üretici arıyorsanız tişört, sweatshirt ve kapüşonlu ve eşofman üreticileri kategorileri yardımcı olur.