İki İplik nedir?

İki iplik, iki ayrı iplikle örülen bir örme kumaştır: ön yüzün ilmeklerini zemin ipliği, arka yüzü astar ipliği oluşturur (Uyanık, 2023). Ön yüz süprem gibi düz görünür, arka yüzde atlamalar belli olur. Akademik yazında “astarlı örgü” ya da fleece olarak da anılır; sweatshirt ve eşofmanın temel kumaşıdır. İngilizcede arka yüzü şardonsuz olan türüne French terry, şardonlu olan türüne fleece denir (CottonWorks); bu madde iki adı da kapsar.

İki iplik kumaşın yapısı

Zemin ipliği ön yüzde ilmek yapar. Astar ipliği ise uzun atlamalar yapar ve belirli noktalarda askı bağlantısıyla kumaşa tutunur (Uyanık, 2023). Askıda iğne eski ilmeği düşürmeden yeni iplik alır; atlamada iğne hareket etmez ve iplik onun arkasından geçer (Dönmez, 2008). Astar ipliği uzun atlama ve askı yaptığı için zemin ipliğinden daha az iplik harcar (Uyanık, 2023). CottonWorks iki ipliği (“2-end”) tek yataklı kumaşlar arasında sayar.

Nasıl üretilir?

İki iplik, tek plakalı (tek yataklı) yuvarlak örme makinelerinde örülür (Uyanık, 2023; Sasteks). Zemin ve astar ipliğini ayrı sevk edecek iki bant ve iki kasnak gerektiğinden tek çelik yollu süprem makinelerinde üretilemez; süprem makineleri ayrıca iki iplik makinelerinden daha ince (daha yüksek E) çalışır (Uyanık, 2023). Kasnak ayarı astar ipliği miktarını belirler. Bir araştırmada zemin ipliği miktarı sabit tutulup astar miktarı artırıldıkça gramaj ve kalınlık arttı, patlama mukavemeti kısmen düştü; may dönmesi ve boyutsal değişim oranları etkilenmedi (Uyanık, 2023).

Şardonlu ve şardonsuz iki iplik

Arka yüz fırçalanırsa (şardon) kumaş yumuşak ve sıcak tutan bir iç yüz kazanır (Fersan). CottonWorks, iç ilmeklerin fırçalanmasını fleece ile French terry arasındaki fark sayar: French terry fırçalanmamış fleece'tir; fleece ise daha ağırdır ve soğuk hava ile aktif giysilere uygundur. Şardonlu iki iplik, şardonsuza göre daha ılık his verir (Güneşoğlu ve ark.; aktaran Uyanık, 2023).

Bu maddede adlar CottonWorks'teki gibi kullanılır: iki iplik yapının adıdır, şardonsuz türü French terry, şardonlu türü fleece diye anılır. Yine de piyasada adlandırma tutarsızdır. Bir üretici iki ipliğin kendisine French terry derken (Fersan), bir diğeri bu adı 420–440 g/m² ağır, havlu ilmekli pamuklu kumaş için kullanır (Altunkaya, 2024). Şardon konusunda da görüş ayrılığı var: Altunkaya (2024) iki ipliğin şardonlanamayacağını yazar; Uyanık (2023), Karcem ve Sasteks ise arka yüzün şardonlamaya uygun olduğunu belirtir, Fersan da şardonlu iki iplik sunar. Siparişte arka yüzün şardonlu mu şardonsuz mu olacağını yazın.

Gramaj

İki iplik için standart bir gramaj aralığı yoktur; gramaj iplik numaralarına, astar miktarına, lif bileşimine ve terbiyeye göre değişir. Tedarikçi beyanları ve bir ölçüm örneği:

Araştırma numunelerinde astar ipliği miktarı arttıkça gramaj 188,23'ten 197,38 g/m²'ye çıkmıştır (TS EN 12127; Uyanık, 2023). Beyanlar tek tek ürün değerleridir; gramajın hangi durumda (ham, mamul) ölçüldüğünü sorun.

Kullanım alanları

İki iplik; sweatshirt, kapüşonlu hırka ve eşofman takımlarında (Sasteks) ve sweatshirt–eşofman üst grubunda (Karcem) kullanılır. Uyanık (2023), iki ve üç ipliği iyi ısıl konfor, düşük hava geçirgenliği ve soğuğa karşı koruma nedeniyle spor ve outdoor giysilerde aranan kumaşlar arasında sayar. Kumaş gruplarının genel karşılaştırması için kumaş çeşitleri rehberine, ürüne göre gramaj için gramaj rehberine bakın.

Üç iplikten farkı

Üç iplikte zemin ipliğine bir dolgu (hav) ipliği ve onu tutan bir bağlantı ipliği eklenir; CottonWorks üç ipliği “en kararlı ve en dolgun fleece” olarak tanımlar. İki iplik bu üçüncü iplik olmadan örülür.

Seçim ipuçları

1. Arka yüzü yazın: şardonlu mu, şardonsuz mu.
2. Bileşimi ve iplikleri isteyin: lif oranları, zemin ve astar ipliği numaraları. Astar miktarı gramajı değiştirdiği için (Uyanık, 2023) astar oranını da sorun.
3. İki iplik kumaşta çekmeyi ölçtürün: numune ISO 6330 prosedürlerine göre yıkanıp kurutulur, boyut değişimi ISO 5077 yöntemiyle ölçülür. Uyanık'ın şardonsuz pamuklu numunelerinde en değişimi %1,7–2,3, boy değişimi %6,7–7,3 küçülme olarak bulunmuştur (TS EN ISO 5077; yıkama koşulu makalede belirtilmemiştir). Bu numunelerde boy çekmesi en çekmesinden belirgin biçimde yüksektir.
4. Gramajı koşuluyla birlikte isteyin: ham mı, mamul mü.

Sık sorulan sorular

İki iplik ile French terry aynı mı? CottonWorks'e göre French terry, arka yüzü fırçalanmamış fleece'tir. Türkiye'de tedarikçiler adı farklı kumaşlar için kullandığından numuneyle ve gramajla teyit edin.

İki iplik kumaş yazın giyilir mi? Üreticiler ayrışıyor: biri iki ipliği ilkbahar, yaz ve erken sonbahar için öneriyor (Altunkaya, 2024), bir diğeri kalın olduğu için yazlık tercih edilmediğini yazıyor (Sasteks). Karar için gramaja ve arka yüzün durumuna bakın.