Tekstil Atölyesi Açmak: Belgeler, Maliyet ve Destekler

Atölye açmadan önce verilecek üç karar

• Ne dikeceksiniz? Örme giyim (tişört, sweatshirt), dokuma giyim (gömlek, pantolon), iç giyim ya da iş giysisi farklı makine ve işlem sırası ister. MEB'in MEGEP tişört dikimi modülü, eğitim ortamının donanım listesinde makine olarak düz sanayi dikiş makinesi, overlok ve ütüyü sayar. Makine türleri için sanayi dikiş makinesi çeşitleri rehberine bakın. Atölyede bu makinelerde kesilmiş parçaları makinacı birleştirir; belli bir makineye bağlı olmayan yardımcı işleri ise tekstil elemanı görür.
• Fason mu, kendi ürününüz mü? Fason (CMT, kes-dik-teslim) modelinde kumaşı ve çoğunlukla aksesuarı işi yaptıran sağlar; atölye işçilik karşılığı dikim bedeli alır. Kendi ürününüzde kumaş, stok ve satış riski de sizdedir. Bu yazı fason atölye varsayımıyla ilerler.
• İş nereden gelecek? Kira, çalışan ve enerji gideri sipariş gelmeden başlar. İş bulma kanallarınızı açılıştan önce netleştirin; yollar için atölyeler için fason iş bulma yazısına bakın.

Tekstil atölyesi açmak için adımlar

Aşağıdaki sıra tipik bir akıştır. Ruhsat formunda vergi numarası ve (sicile kayıtlıysanız) ticaret sicil numarası beyan edildiği için kuruluş kayıtlarını genellikle ruhsattan önce tamamlarsınız.

1. İşletme türünü seçin (şahıs işletmesi ya da limited şirket).
2. Faaliyet kodunu (NACE) belirleyin.
3. Mekânı tutun; kira sözleşmesinden önce kat mülkiyetini ve kullanım amacını kontrol edin.
4. Kuruluş kayıtlarını yaptırın: vergi dairesi, esnaf odası ya da ticaret sicili; kapsamdaysanız sanayi sicil ön kaydı.
5. Atölyeyi düzenleyip ruhsat başvurusu yapın.
6. SGK işyeri bildirgesini verin, çalışanları işe girişten önce bildirin.
7. İş sağlığı ve güvenliği hazırlıklarını tamamlayın.
8. KOSGEB koşullarını ve takvimini makine alımından önce kontrol edin.
9. Makine ve tesisatı kurun, deneme üretimi yapıp ilk siparişi alın.

İşletme türü: şahıs işletmesi mi, limited şirket mi?

Bu karar sorumluluğu, vergiyi, KOSGEB kuruluş desteğini ve kayıt yerini değiştirir. Tablo, bu yazının tarihi itibarıyla Türk Ticaret Kanunu ve ilgili mevzuata dayanır; vergi yükü ve sorumluluk için mali müşavirinize hesap yaptırın.

Şahıs işletmesinin hangi odaya kayıt olacağı yasadaki tanımla belirlenir. 5362 sayılı Kanun'a göre esnaf ve sanatkâr; Koordinasyon Kurulunca belirlenen meslek kollarına dahil olup ekonomik faaliyetini sermayesiyle birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliği kazandırmayacak miktarda olan kişidir (m.3/a). Atölyenizin bu tanıma girip girmediğini esnaf odasından ve ticaret odasından sorarak netleştirin.

Faaliyet kodu (NACE) neden erken belirlenir?

Faaliyet kodu KOSGEB desteklerinin sektör şartını ve iş sağlığı ve güvenliği tehlike sınıfını belirlediği için yukarıdaki sırada kuruluş kayıtlarından ve makine yatırımından önce gelir. Tehlike sınıfı işyerinde yürütülen asıl işe göre belirlenir; asıl iş sonradan değişirse işveren bunu bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirir (Tehlike Sınıfları Tebliği m.2). Ürününüze uyan altı haneli kodu, fason çalışmanın koda etkisini ve tehlike sınıflarını tekstil NACE kodları tablosunda bulabilirsiniz; kesin kodu mali müşavirinizle seçin.

Mekân seçerken ruhsatı etkileyen noktalar

• Kat mülkiyeti. Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki yapıda tapuda mesken görünen bağımsız bölümde imalathane açılması için kat maliklerinin oy birliğiyle karar alması gerekir (Yönetmelik m.5/b). Evde atölye fikri bu şartla karşılaşır; tapudaki niteliği ve yönetim planını başvurudan önce kontrol edin.
• İmar ve çevre uyumu. İkinci ve üçüncü sınıf müesseselerde yetkili idareler insan sağlığı, çevre kirliliği, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunmasıyla ilgili düzenlemeleri esas alır (m.23). Formda tesisin yeri de beyan edilir: organize sanayi bölgesi, sanayi sitesi, yerleşim yeri gibi.
• Yangın güvenliği. Yönetmeliğe göre otuz kişiden fazla çalışanı olan işyerlerinde ve cadde ya da sokağa doğrudan bağlantısı olmayan iş hanı, çarşı gibi yapılarda yangına karşı önlemlerin alındığını gösteren itfaiye raporu aranır. Diğer işyerlerinde yangına karşı gerekli tedbirlerin alınmış olması yeterlidir. İş hanı ve çarşılarda raporu bina yönetimi alır (m.5). Atölyeniz için raporun gerekip gerekmediğini belediyeden teyit edin.
• Kira sözleşmesi. Başvuruda kira sözleşmesi ya da tapu bilgisi beyan edilir; kullanım amacının atölye ya da imalathane olarak yazılması sürecin önünü açar.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı

Bu yazının tarihi itibarıyla İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'e göre ruhsat almadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz; ruhsatsız açılan işyerleri yetkili idarece kapatılır. Başka kurumların izinleri ve oda kayıtları ruhsat alma zorunluluğunu kaldırmaz (Yönetmelik m.6). Uygulama belediyeden belediyeye ayrıntıda farklılaşabileceği için başvurudan önce ruhsat biriminden güncel evrak listesini alın.

Atölyeniz hangi sınıfa girer?

Yönetmeliğin Ek-2 listesi tekstil sanayiini motor gücüne göre sınıflandırır:

Eşikler HP cinsinden verilir; bir beygir gücü yaklaşık 0,75 kW olduğundan 50 HP yaklaşık 37 kW'tır. Hangi değeri beyan edeceğinizi (makine motorlarının toplamı mı, kurulu güç mü) ruhsat biriminden öğrenin ve makine siparişinden önce bu hesabı yapın.

Başvuru süreci (ikinci ve üçüncü sınıf)

1. İşyerini ruhsatta aranan kriterlere uygun düzenleyin.
2. Örnek 2 başvuru ve beyan formunu doldurup yetkili idareye (belediye) verin, alındı belgesini alın. Ruhsatlandırma süreleri eksik belgelerin verilmesiyle başlar (m.6).
3. Form kriterlere uygun doldurulmuşsa başka işleme gerek kalmadan ruhsat beş gün içinde düzenlenir ve bu belgeyle işyerini açabilirsiniz (m.23).
4. İdare ruhsatlı işyerini bir ay içinde kontrol eder; bu sürede kontrol edilmezse ruhsat almış sayılırsınız.
5. Kontrolde beyana aykırılık çıkarsa bir defaya mahsus 15 gün süre verilir; giderilmezse ruhsat iptal edilir ve işyeri kapatılır. Beyana göre düzenlenen ruhsat müktesep hak doğurmaz.

Formda neler beyan edilir?

Örnek 2 formu şunları ister: tesisin unvanı, sahibi, faaliyet konusu ve adresi; pafta, ada ve parsel numarası; kira sözleşmesi ya da tapu bilgisi; alan (m²); vergi dairesi ve vergi numarası; T.C. kimlik numarası; ustalık belge numarası; ticaret sicil numarası (sicile kayıtlıysanız); sınıf; tesisin yeri; gerekiyorsa itfaiye raporu. Kapsamdaysanız ÇED, çevre izni, karayolu ve tehlikeli atık belgeleri de sorulur. Tapu bilgisi TAKBİS'ten alınabiliyorsa tapu sureti istenmez; idare vergi levhası sureti de isteyemez (Ek Madde 1).

Ustalık belgesi şartı

Yönetmeliğin Ek Madde 2'sine göre iş yeri açılabilmesi için işyeri sahibinin ya da her meslek dalındaki en az bir çalışanın ustalık belgesine, ilgili alandan mesleki-teknik ortaöğretim ya da üniversite diplomasına ya da (şartlarıyla) kurs bitirme belgesine sahip olması gerekir. Şart yalnızca bu belgelerin kapsamına giren faaliyet konuları için aranır; dikim faaliyetinizin kapsamda olup olmadığını belediyeden teyit edin.

Sanayi sicili

6948 sayılı Kanun'a göre devamlı ve seri halde imalat yapan yerler sanayi işletmesidir; bunlar üretime başlamadan önce sanayi siciline ön kayıt yaptırır ve ruhsat veren idareler, kaydolunduğuna dair yazıyı arar. Kanun el ve ev sanatları ile küçük tamirhaneleri kapsam dışında bırakır (m.1-2). Küçük bir dikim atölyesinin hangi tarafta kaldığını sanayi sicilini yürüten bakanlığın (bugün Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı) il müdürlüğünden yazılı sorun.

Vergi dairesi, oda ve SGK kayıtları

Aşağıdaki yükümlülükler bu yazının tarihi itibarıyla Vergi Usul Kanunu ve 5510 sayılı Kanun hükümlerine dayanır. Süreleri ve bildirgeleri mali müşavirinizle birlikte takip edin.

• Vergi dairesi. Vergiye tabi ticaret ve sanat erbabı ile kurumlar vergisi mükellefleri işe başladıklarını vergi dairesine bildirir (VUK m.153). Gerçek kişiler bu bildirimi işe başlama tarihinden itibaren on gün içinde yapar; şirketlerde kuruluş aşamasındaki bildirimi ticaret sicili memurluğu vergi dairesine iletir ve kurumlar vergisi mükellefinin ticaret sicili başvurusu bu bildirimin yerine geçer (m.153 ve m.168). Tüccar için işe başlama, belli bir yerde bilfiil ticari veya sınai faaliyete geçmek demektir; yerin yalnızca tutulması ya da içinde tesisat yapılması bunu göstermez. İş yeri açılmasa bile ticaret siciline veya mesleki bir kuruluşa kaydolmak da işe başlama sayılır (m.154). Mükellefiyet türünü ve zamanlamasını mali müşavirinizle belirleyin.
• KDV ve fatura. Fason dikim faturasında KDV tevkifatı uygulanabilir (KDV Genel Uygulama Tebliği, I/C-2.1.3.2.7); alıcı grupları, oran ve fatura satırları için fason dikimde KDV tevkifatı yazısına bakın. E-fatura ve e-arşiv gibi fatura düzeni kararlarını da mali müşavirle netleştirin.
• SGK işyeri bildirgesi. İşveren işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte SGK'ya verir; şirket kuruluşu ticaret sicili memurluğuna bildirilmişse bu bildirim SGK'ya yapılmış sayılır (5510 sayılı Kanun m.11).
• Çalışan bildirimi. Çalıştıracağınız kişileri sigortalılık başlangıcından önce sigortalı işe giriş bildirgesiyle bildirmeniz gerekir; ilk kez işyeri bildirgesi verilen işyerlerinde ilk bir aylık dönem için ayrı bir süre kuralı vardır (m.8).

İş sağlığı ve güvenliği: açılıştan önce hazırlanacaklar

Bu yazının tarihi itibarıyla 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, çalışan istihdam etmeksizin kendi nam ve hesabına üretim yapanlar dışında tüm işyerlerini kapsar (m.2). Çalışanınız olacaksa şunları baştan planlayın; uygulama ayrıntıları için iş güvenliği uzmanına ya da ortak sağlık ve güvenlik birimine danışın:

• Risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak (m.10).
• Acil durum planı, yangınla mücadele ve ilk yardım için görevlendirme ve tatbikat (m.11).
• İSG eğitimi: çalışanlara işe başlamadan önce verilir, maliyeti çalışana yansıtılamaz (m.17).
• İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi. İşveren bu görevleri kendi çalışanları arasından görevlendirir; uygun personel yoksa ortak sağlık ve güvenlik biriminden veya ÇASMER'den hizmet alabilir. 50'den az çalışanı olan, az tehlikeli sınıftaki işyerlerinin belgesiz işverenleri, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlayarak işe giriş ve periyodik muayeneler dışındaki İSG hizmetlerini kendileri yürütebilir (m.6).

Tehlike sınıfınızı faaliyet kodunuza göre İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nin Ek-1 listesinden kontrol edin; sınıf, uzman ve hekim yükümlülüklerini etkiler.

Tekstil atölyesi açmak ne kadara mal olur?

Bu yazının tarihi itibarıyla küçük bir dikim atölyesinin kurulum maliyetini yöntemi ve tarihiyle veren kamuya açık bir kaynak bulunamadı. Makine fiyatı marka, model ve yeni ya da ikinci el olmasına, kira şehre ve semte göre değiştiği için tek bir toplam yanıltıcı olur. Kalemleri kendi tekliflerinizle doldurun.

Başlangıç yatırımı kalemleri

Atölyenin aylık işletme giderleri için konfeksiyon atölyesinin aylık giderleri yazısına bakın.

İşletme sermayesi nasıl hesaplanır?

Fason fatura vadeli kesiliyorsa kira, enerji ve ücretler ilk tahsilattan önce ödenir. Bu açığı şöyle hesaplayın:

İşletme sermayesi = (aylık işçilik + kira + enerji + diğer sabit giderler) × ilk tahsilata kadar geçecek ay sayısı

Ay sayısı, ilk siparişin hazırlık süresine ve müşterinizin vadesine bağlıdır.

İşçilik için başlangıç referansı ÇSGB'nin 2026 tablosundan alınabilir: 1 Ocak - 31 Aralık 2026 döneminde brüt asgari ücret 33.030 TL, asgari ücretli bir çalışanın işverene aylık toplam maliyeti SGK prim indirimi uygulanmadığında 40.874,63 TL, imalat sektörü için 5 puanlık indirimle 39.223,13 TL'dir. Örneğin 10 asgari ücretli çalışanın aylık işveren maliyeti, indirim koşulları sağlanırsa 392.231,30 TL'dir (10 × 39.223,13); kira ve enerjiyi içermez.

Tabloda yer almayan bir destek daha var: bu yazının tarihi itibarıyla 5510 sayılı Kanun'un geçici 112. maddesi, 2026 yılı için özel sektör işverenlerinin primlerinden sigortalı başına günlük 42,33 TL mahsup edilmesini öngörür (30 gün çalışan için ayda 1.269,90 TL). 2026'da ilk kez SGK kapsamına alınan işyerleri de yararlanabilir. Bildirgelerin süresinde verilmemesi, prim borcu ve kayıt dışı çalıştırma gibi durumlarda destek uygulanmaz. Gerçek ücretler asgari ücretin üzerinde olabileceği ve destekler koşula bağlı olduğu için hesabınızı mali müşavirinizle yapın.

Kaç makineyle başlamalı? Kapasite hesabı

Gelir tavanınızı kapasiteniz belirler. Standart dakika (SMV) mantığıyla aylık kapasite şöyle bulunur:

Aylık kapasite (adet) = operatör sayısı × aylık çalışma dakikası × verimlilik ÷ ürünün SMV'si

SMV, eğitimli bir operatörün bir işi standart tempoda yapması için gereken süredir (ILO, Introduction to Work Study). Varsayımsal örnek: 10 operatör, aylık 11.700 dakika (45 saat × 52 hafta ÷ 12; tatil ve izinler düşülmeden), %60 verimlilik ve 8 dakikalık bir ürün için kapasite 10 × 11.700 × 0,60 ÷ 8 = 8.775 adettir. Verimliliğin ve SMV'nin birim fiyata etkisi için fason tişört dikim fiyatları yazısına bakın. Hesaplanan kapasiteyi hedef, kalite ve terminle birlikte atölye şefi yönetir.

Tekstil atölyesi karlı mı?

Atölye kârlılığı için kaynaklı bir sektör ortalaması bulunamadı; "şu kadar kazandırır" demek doğru olmaz. Bunun yerine kendi rakamlarınızla başabaş noktasını hesaplayın:

Başabaş adedi (aylık) = aylık sabit giderler ÷ (adet başı dikim bedeli - adet başı değişken gider)

Sabit giderler kira, ücret, SGK primi ve enerjinin sabit kısmını; değişken giderler iplik, yardımcı malzeme ve fire gibi adede göre değişen kalemleri kapsar. Varsayımsal örnek: aylık sabit gider 100.000 TL, adet başı dikim bedeli 50 TL ve adet başı değişken gider 10 TL ise başabaş 100.000 ÷ 40 = 2.500 adettir. Rakamlar yalnızca formülü gösterir.

Kârlılığı çoğunlukla şu etkenler değiştirir:

• Kapasite kullanımı. Makineler boş beklerken ücret ve kira işler.
• Verimlilik ve yeniden işleme. Aynı gider için daha az adet demektir.
• Birim fiyatın kapsamı ve vade. Kesim ile ütü-paketin fiyata dahil olup olmaması ve tahsilat süresi nakit akışını belirler.
• İşin sürekliliği. Tek müşteriye bağımlı sipariş akışı kapasiteyi doldurmayı kırılgan hâle getirebilir.

Destekler

KOSGEB Girişimci Destek Programı

KOSGEB'e göre program, stratejik öncelikler doğrultusunda belirlenen sektörler öncelikli olmak üzere yeni kurulan işletmeleri destekliyor. Giyim eşyası imalatı (NACE 14) kodları KOSGEB'in desteklenen sektörler listesinde yer alıyor. Bu yazının tarihi itibarıyla programın sayfasındaki ve Girişimci Destek Programı Yönergesi'ndeki (Rev. 12, 30.04.2026) destek unsurları:

Güncelleme notu. KOSGEB, Girişimci Destek Yönergesini 5 Ekim 2026'da Rev. 15 ile değiştirdi: iş kurma desteğindeki kuruluş gideri ve personel gideri destekleri kaldırıldı, yerine platform giderleri ve performans desteği geldi; iş geliştirme desteğinin üst limiti 2.250.000 TL oldu. Yukarıdaki tablo ve aşağıdaki paragraf Rev. 12'ye göredir; güncel unsurlar, tutarlar ve başvuru takvimi için KOSGEB tekstil desteği 2026 rehberine bakın.

Başvuru için işletmenin KOSGEB veri tabanında kayıtlı ve aktif, işletme beyanının güncel olması gerekir. Yönergeye göre iş kurma desteğine kuruluştan itibaren bir yıl içinde, iş geliştirme desteğine üç yıl içinde başvurulur. Girişimcinin ortaklık payı en az %50 olmalı ve işletmeyi tek başına temsil edebilmelidir. Girişimci, iş kurma desteğinden önce geleneksel, iş geliştirme desteğinden önce ileri girişimcilik eğitimini tamamlamış olmalıdır; KOSGEB eğitimlerin ücretsiz olduğunu belirtiyor. İş kurma desteği için girişimcinin, işletmenin kuruluşundan üç yıl öncesinden başvuru tarihine kadar başka bir şahıs işletmesinin ya da bir şirkette %25 ve üzeri payının bulunmaması da aranır. İş kurma başvuruları sürekli, iş geliştirme başvuruları KOSGEB'in ilan ettiği dönemlerde alınır. İki desteğin toplamı 2.000.000 TL'yi geçemez. İş Geliştirme Desteği geri ödemelidir; geri ödeyeceğiniz tutarı hesaba katın. Başvurudan önce güncel çağrıyı KOSGEB müdürlüğünden teyit edin.

Atölye açan bir girişimci için sınırlar, programın sıkça sorulan sorularında ve Yönergede şöyle belirtiliyor:

• İş yeri kirası desteklenmiyor. Tadilat, tefrişat, dekorasyon, taşıt ve gayrimenkul de destek kapsamında değil.
• Makine desteği, proje süresi içinde satın alınan yeni makine, teçhizat ve kalıp için veriliyor. Yeni olmayan makinede, başvuruda asgari teknik özellikleri belirtilmiş, kurulca onaylanmış ve elektrik motorları en az IE2 verim sınıfında olanlar destekleniyor. Makineyi almadan önce takvimi ve uygulama esaslarını kontrol edin.
• Ortakların yakınlarından ya da onların sahibi veya ortağı olduğu işletmelerden yapılan alımlar için destek ödenmiyor.
• Desteklenen makine ve teçhizat destek süresi (36 ay) boyunca satılamaz, kiralanamaz, devredilemez veya rehin gösterilemez; KGF kefaleti karşılığı rehin bunun istisnasıdır (Yönerge m.39).

SGK imalat prim indirimi

5510 sayılı Kanun'un geçici 108. maddesi, 81. maddenin birinci fıkrasının (ı) bendindeki prim indiriminin imalat sektöründe faaliyet gösteren işverenler için iki puan yerine beş puan uygulanmasını öngörür. Bu yazının tarihi itibarıyla madde 31 Aralık 2026'ya kadar uygulanıyor; Cumhurbaşkanı süreyi 31 Aralık 2027'ye kadar uzatmaya yetkili. Özel sektör işvereninin bildirgeleri ve primleri yasal süresinde vermesi ve ödemesi, SGK'ya prim veya idari para cezası borcu bulunmaması gibi şartlar aranır (m.81/1-ı). Şartları taşıyıp taşımadığınızı mali müşavirinizle kontrol edin ve 2027 için uzatma kararını izleyin.

Kredi ve kefalet

Kredi Garanti Fonu (KGF), bankalardan kullanılan krediler için kefalet programları yürütüyor; sitesinde Hazine destekli ve KOSGEB destekli kefalet programları (örneğin "Girişimci Destek Programı Kredi Faiz Programı") listeleniyor. Kapsam, limit ve süre programa göre değiştiği için başvuracağınız bankadan ve KGF'nin güncel sayfasından teyit alın.

Açılıştan önce kontrol listesi

• İşletme türü ve faaliyet kodu mali müşavirle belirlendi; tehlike sınıfı kontrol edildi
• Tapu niteliği, kat malikleri ve kira sözleşmesindeki kullanım amacı kontrol edildi
• Makinelerin toplam motor gücü hesaplandı, ruhsat sınıfı belediyeden teyit edildi
• Vergi dairesi ve oda ya da ticaret sicili kaydı tamam; sanayi sicil durumu yazılı soruldu
• Ustalık belgesi şartı ve itfaiye raporu gerekliliği öğrenildi
• Ruhsat başvurusu yapıldı, alındı belgesi saklandı
• SGK işyeri bildirgesi verildi; çalışanlar işe girişten önce bildirildi
• Risk değerlendirmesi, acil durum planı, eğitimler ve uzman-hekim hizmeti hazır
• KOSGEB koşulları makine alımından önce kontrol edildi
• İşletme sermayesi müşterinin vadesiyle hesaplandı, ilk siparişler netleşti

Sonraki adımlar

Hesapları kendi rakamlarınızla yürüttükten ve belediyenizden güncel evrak listesini aldıktan sonra sıra makine ve ekipmana gelir. Dikiş makinesi satan ve servis veren firmaları Dikiş Makineleri, ikinci el seçenekleri için İkinci El Makine sayfasından inceleyebilirsiniz. Fason dikim yapan atölyeleri Fason Dikim firmaları sayfasında görebilirsiniz. Atölye kurulumuna dair anlatılanlar genel bilgidir; vergi, sözleşme ve iş yeri açma işlemlerinde ilgili kurumlara ve uzmanlara danışın.