OEKO-TEX nedir?

OEKO-TEX, tekstil ve deri sektörü için zararlı madde testi, üretim tesisi değerlendirmesi ve kimyasal onayı gibi ayrı belgeler sunan bir sertifika ailesinin adıdır. Belgeleri, OEKO-TEX birliğine üye bağımsız test ve araştırma enstitüleri düzenler. Günlük kullanımda "OEKO-TEX" çoğunlukla ürün belgesi STANDARD 100'ü anlatır: iplikten bitmiş ürüne kadar bir tekstil ürününü zararlı maddeler açısından test eder.

Tarihçe

OEKO-TEX birliği Mart 1992'de Hohenstein Araştırma Enstitüsü ile Avusturya Tekstil Araştırma Enstitüsü (OETI) ortaklığıyla kuruldu; STANDARD 100 aynı yıl başladı. Öncülü, OETI'nin 1989'da geliştirdiği "ÖTN 100'e göre zararlı madde testli" programdır (OEKO-TEX, 2022). Başvuru, birliğin onaylı enstitülerinden birine yapılır.

OEKO-TEX ailesi

STANDARD 100 neyi test eder?

Kapsam, iplikten bitmiş ürüne tüm üretim aşamalarındaki tekstil ürünlerini, tekstil dışı bileşenleri ve geri dönüştürülmüş malzemeleri içerir; bütün bileşenler test edilir. Zararlı madde, normal ve öngörülen kullanımda üründe bulunabilen ve belirli bir miktarı aşınca insan sağlığına zarar verebilecek maddedir (bölüm 4.1). OEKO-TEX kendi sayfasında testin 1.000'den fazla maddelik bir listeye göre yapıldığını ve sınır değerlerin en az yılda bir gözden geçirildiğini belirtir.

Ürünler dört sınıfa ayrılır; sınıflar gereksinimler ve test yöntemleri bakımından farklıdır (bölüm 4.4):

• I: 36 aya kadar bebek ve çocuk ürünleri.
• II: Cilde doğrudan temas edenler (bluz, gömlek, iç giyim, şilte).
• III: Cilde doğrudan teması az olanlar (ör. dolgu).
• IV: Dekorasyon malzemeleri (masa örtüsü, perde, döşemelik, duvar ve zemin kaplaması).

Başvuran, genel gereksinimlere (Annex 4) ya da çoğu zaman daha sıkı ek ölçütler içeren genişletilmiş gereksinimlere (Annex 6) göre test yapılmasını seçer.

Kapsam, süre ve yenileme

Sertifika; ürün kategorisi, malzeme bileşimi, işlem durumu (boyalı, baskılı, apreli) ve aksesuarlarla tanımlanır. İplik ile kumaş, perde ile tişört, kendi üretim ile fason iş, organik ile konvansiyonel pamuk aynı kapsamda birleştirilemez (bölüm 4.3).

İlk sertifikasyonda tesise yerinde ziyaret gerekir (tesis STeP sertifikalıysa gerekmez); her firma en az üç yılda bir bu şekilde kontrol edilir. STANDARD 100 sertifikası bir yıl, STeP sertifikası üç yıl geçerlidir. STANDARD 100 yenilemesi bitişten önce yapılır; gecikmiş yenileme geçerliliği uzatmaz (bölüm 5.9). Ücret ve süre ürüne, kapsama ve enstitüye göre değişir; enstitüden yazılı teklif alın.

Bu maddenin tarihi (Ekim 2026) itibarıyla geçerli olan 3 Mart 2026 tarihli baskıya (Edition 01.2026) göre yenilemede ürünün tedarik zincirinde yaş (kimyasal) işlem yapan her üretici ya da sipariş veren, o ürünü kapsayan geçerli bir STANDARD 100 sertifikasına sahip olmalıdır. İkinci kademe tedarikçinin belgesi yalnızca ilk sertifikasyonda kabul edilir; yenilemede ön kademe belgesi doğrudan tedarikçiye ait olmalıdır. İkisi için de geçiş dönemi Haziran 2027'ye kadardır (bölüm 5.7, 5.8). Kendi zincirinize nasıl uygulanacağını enstitünüzle teyit edin; ayrıntı için tekstil sertifikaları rehberine bakın.

Neyi belgelemez?

STANDARD 100 bir kalite etiketi değildir. İşaret yalnızca ürünün üretildiği hâlini kapsar; kullanıma uygunluk ve temizlemeye tepki gibi özellikler hakkında bilgi vermez. Ürün güvenliği, gerekebilecek AB tipi inceleme ve tekstil etiketleme gibi yasal konular başvuranın sorumluluğunda kalır (bölüm 3.1). Sertifikalı ürün profesyonel olarak fiziksel ya da kimyasal bir işleme tabi tutulursa (yıkama ve kimyasal temizleme dâhil) sertifikalı anılma hakkını otomatik olarak kaybeder (bölüm 5.10). Sertifikadan sonra yıkama gibi bir işlem planlıyorsanız belgenin bunu kapsayıp kapsamadığını enstitüye sorun.

Sertifikadaki ürün tanımında "organik pamuk" ifadesi için yalnızca OEKO-TEX ORGANIC COTTON sertifikalı pamuk kullanılabilir; standart, bu sürecin "ekolojik ve sosyal sorumlu pamuklu tekstil üretimini" belgelemediğini yazar (bölüm 5.5). "Geri dönüştürülmüş" ifadesi için ana malzemenin en az %20'si geri dönüştürülmüş olmalı ve ayrı sertifika düzenlenmelidir (bölüm 5.6).

Benzer terimlerden farkı

Doğrulama

Etiketteki QR kodu okutun ya da etiket veya sertifika numarasını OEKO-TEX Label Check'e girin; etiket numaraları büyük-küçük harfe duyarlıdır. Belgeyi kullanmadan önce sahibini, ürün kapsamını ve geçerlilik tarihini de kontrol edin. Test hizmeti sunan firmalar için tekstil test laboratuvarları ve danışmanlık ve sertifikasyon kategorilerine, ECO PASSPORT belgesi aradığınız kimyasal ve boyar madde tedarikçileri için tekstil kimyasalları kategorisine bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

OEKO-TEX organik anlamına gelir mi?

Hayır. STANDARD 100 zararlı madde testidir; "organik" iddiası ayrı kurallara bağlıdır. Organik içeriği ve işleme zincirini denetleyen sistem GOTS'tur.

OEKO-TEX etiketi yasal uyumu belgeler mi?

Hayır. Etiket, sertifika verilince kullanım hakkı doğan lisanslı bir ticari markadır (bölüm 3.2); ürün güvenliği gibi yasal konular başvuranın sorumluluğunda kalır (bölüm 3.1). Alıcılar belgeyi sözleşmede isteyebilir.