Serigrafi nedir?

Serigrafi, mürekkebin baskı yapılmayacak bölgeleri kapatılmış gergin bir elekten rakle (sıyırıcı) ile geçirilerek yüzeye aktarıldığı baskı yöntemidir; İngilizcedeki karşılığı screen printing'dir. TDK sözlüğü serigrafiyi “ipek baskı” olarak tanımlar. Yöntem yalnız tekstile ait değildir; tekstilde top kumaşa, kesilmiş parçalara ve tişört gibi bitmiş ürünlere uygulanabilir (SGIA teknik rehberi). Bu madde parça ve ürün baskısını anlatır; metraj (kumaş) yöntemleri ayrı maddelerdedir.

Serigrafi nasıl çalışır?

Elek, ahşap ya da metal çerçeveye gerilmiş bir ağdır; e-PG Pathshala ders içeriği ağın naylon, polyester gibi sentetik liflerden yapıldığını belirtir. Tasarımın basılmayacağı yerler kapatılır, açık kalan yerlerden mürekkep rakleyle ürüne geçer (e-PG Pathshala, Bölüm 11). Tasarımdaki her renk için ayrı bir elek hazırlanır (CottonWorks).

Elekler baskıdan önce bir kez hazırlandığı için adet arttıkça birim başına düşen hazırlık yükü azalır. Bu yüzden serigrafi az renkli, tekrar eden tasarımlarda ve orta–yüksek adette öne çıkar. Çok renkli ya da fotoğraflı bir tasarımda renk sayısı kadar elek gerekir ve hazırlık hızla büyür. Adet eşiği firmaya ve işin zorluğuna göre değiştiği için sayısal bir sınır verilmez.

Baskıdan sonra mürekkep ısıyla kürlenir (sabitlenir). Bir mürekkep üreticisi (Avient, Wilflex serisi) standart plastisol mürekkeplerin kür sıcaklığını 160 °C (320 °F), düşük sıcaklıkta kürlenen serisini ise 121 °C (250 °F) kadar düşük olarak verir. Gerçek değer ürüne göre değişir; üreticinin teknik föyü esastır. Mürekkebin kürlenmesini, şablon hazırlayıp karusel ya da masada baskı yapan serigrafi ustası izler.

Tekstilde kullanılan mürekkepler

Mürekkep ailesi baskının hissini, opaklığını ve dayanımını değiştirir. Bu yüzden teklifte yalnızca “serigrafi” değil, mürekkep ailesi de yazılmalıdır. Tekstil baskı mürekkebi tedarikçilerini tekstil baskı boyaları, serigrafi baskı yapan atölyeleri tekstil baskı kategorisinde bulabilirsiniz.

Güçlü ve sınırlı yanları

Güçlü yanları

• Az renkli, tekrar eden tasarımda ve orta–yüksek adette hazırlık yükü yayılır.
• Opak mürekkeplerle koyu zeminde de net renk alınabilir.
• Mürekkep seçimiyle tutum değişir; su bazlı mürekkep daha ince ve yumuşak bir katman bırakır.

Sınırları

• Renk sayısı arttıkça elek ve hazırlık artar; fotoğraflı tasarımda DTG ya da DTF genellikle daha uygun adaydır.
• Az adette elek hazırlığı birim maliyeti yükseltir.
• Polyesterde boya göçü riski nedeniyle mürekkep ve kür koşulu özenle seçilmelidir.

Serigrafi ile karıştırılan terimler

• Düz şablon ve rotasyon baskı: Bunlar da elek temellidir ve e-PG Pathshala elek baskıyı düz ve rotasyon olarak ikiye ayırır. Ancak top kumaşa kesimden önce uygulanan metraj yöntemleridir. Rotasyon baskı giysi biçimindeki ürüne baskı yapamaz (CottonWorks).
• DTG ve DTF: Şablon kullanmaz. DTG doğrudan ürüne, DTF ise filme basar.
• Flex ve flok: Elek yoktur; hazır filmden kesilen şekiller ısı presiyle yapıştırılır.
• Süblimasyon: Boya transferidir. Transfer kâğıdı serigrafiyle de basılabilir, ama kâğıttan ürüne geçiş ısıyla yapılan süblimasyon aşamasıdır (SGIA teknik rehberi).

Sık sorulan sorular

Serigrafi ile ipek baskı aynı şey mi?

Evet. TDK sözlüğü serigrafiyi “ipek baskı” olarak tanımlar. Ders içeriklerinde günümüz eleklerinin ağı naylon, polyester gibi sentetik liflerle anılır.

Serigrafi mi DTF mi daha iyi?

Mutlak bir üstünlük yoktur. Az renkli, tekrar eden tasarım ve yüksek adette serigrafi; çok renkli, az adetli ve çok modelli işlerde DTF ya da DTG öne çıkar. Kararı aynı kumaşla alınmış numune baskıya bağlayın. Ayrıntı için tekstil baskı çeşitleri rehberine bakın.

Serigrafi baskı kaç yıkama dayanır?

Tek bir sayı vermek doğru olmaz; sonuç mürekkep ailesine, kürlemeye ve yıkama koşuluna bağlıdır. Renk değişimi ve bulaşma için ISO 105-C06 gibi bir standart yöntemle test ettirin. Baskı katmanında çatlama ya da soyulma ise bu notlarla ifade edilmediği için ayrıca kabul kriteri yazılmalıdır.