Open-End İplik nedir?

Open-end iplik, rotor eğirme sistemiyle üretilen ipliktir. Şerit tek tek liflere ayrılır; lifler hızla dönen bir rotorun oluğunda toplanır ve orada bükülerek iplik olur (Cotton Incorporated, ISP 1006). Ring ipliğe göre daha düzgün ve daha ucuzdur; buna karşılık daha sert tuşelidir, daha zayıftır ve daha kaba numaralara uygundur. Open-end eğirme, rotor eğirme olarak da anılır.

Open-end iplik nasıl üretilir?

1. Besleme: Fitil değil şerit kullanılır. Şerit, besleme silindiri aracılığıyla hızla dönen açıcı silindire verilir; açıcı silindir lifleri şeridin ucundan tek tek ayırır ve çöpleri ayıklar.
2. Rotora taşıma: Ayrılan lifler konik bir kanaldan geçerek rotorun oluğuna girer. Rotor, ISP 1006'ya (2003) göre dakikada 150.000 devire kadar döner. Lifler oluğa üst üste biner ve istenen iplik numarası için gereken kütle birikir.
3. Büküm: Rotor döndükçe lifler birlikte bükülür ve oluşan iplik eğirme kutusundan çekilir. İplik numarasını çıkış silindirinin besleme silindirine hız oranı, büküm miktarını rotor ile çıkış silindiri arasındaki hız oranı belirler.
4. Temizleme ve sarma: İplik, hatalı yerleri ayıklayan bir temizleyiciden geçer ve örme ya da dokuma için büyük bir bobine sarılır.

Cotton Incorporated'a (ISP 1006, 2003) göre open-end eğirmede bir pozisyonun verimi, tipik bir ring pozisyonunun yaklaşık 8–10 katıdır. Ring eğirmede gerekli olan fitil adımı open-end akışında yoktur. Rotorlu open-end makinesinden çıkan ürünü kontrol eden iplik operatörü kopukları da giderir.

İplik yapısı: sargı lifleri

Rotorda bazı lifler birbirine bükülmek yerine ipliğin "bel" kısmına sarılır. Bu sargı (wrapper) lifleri mukavemete katkı vermez ve open-end ipliğe özgüdür (ISP 1006). NPTEL'in ders sorularında ise open-end ipliğin daha düşük mukavemeti, liflerin ipliğin içinde daha az göç etmesine bağlanır.

Ring iplikle karşılaştırma

Cotton Incorporated iki sistemi genel eğilimler olarak şöyle karşılaştırır (ISP 1006, s. 7). Open-end sütunundaki tüylülük bilgisi NPTEL'in ders sorularından, tork bilgisi ISP 1009'dan teyit edilmiştir. Kaynaklar sayısal değer vermez; fark lif, numara ve makine ayarına göre değişir.

Kullanım alanları

Rieter, rotor makineleri için hazırladığı uygulama örneklerinde şu iplik numaralarını verir: tişört için %100 pamukta Ne 20–Ne 30, sweatshirt için Ne 18–Ne 20, denim atkısı için Ne 16, havlu zemin çözgüsü için Ne 17 ve gömleklik için pamuk/polyester 70/30 karışımda Ne 40. Bunlar bir makine üreticisinin broşür örnekleridir; piyasa standardı değildir.

Kumaşta open-end iplik ring ipliğe benzer boy çekmesi verir; kumaş ve giysi torku ise daha azdır, kumaş daha geniş çıkma eğilimindedir (ISP 1009). Literatürde geri dönüşüm pamuk liflerinden open-end iplik üretimi de çalışılmıştır; örneğin Kertmen ve arkadaşları %5 ve %10 geri dönüşüm pamuk katkılı harmanlardan Ne 20/1 open-end iplik üretmiştir (aktaran Doba Kadem ve Sevgi, 2022).

Benzer terimlerden farkı

• Ring iplik: Open-end ile aynı düzeyde, başka bir eğirme sistemidir; iki sistem yukarıdaki tabloda karşılaştırılır.
• Karde ve penye: Lif hazırlığını anlatır, eğirme sistemini değil. Cotton Incorporated'ın akış tablosunda open-end için tarama adımı yoktur; yani olağan open-end iplik kardedir. Yine de rotor eğirmede taranmış pamuk şerit kullanımı çalışılmıştır (Rowe, 1993). Bu yüzden "open-end = karde" kuralı yoktur.
• Vortex ve hava jetli iplik: Open-end'den ayrı sistemlerdir; ISP 1006 bunları ayrı başlıklar altında anlatır.

Teklifte iplik türünü ve numarasını birlikte isteyin: örneğin "Ne 20/1 open-end, %100 pamuk". İplik tedarikçilerini iplik firmaları kategorisinde bulabilirsiniz. İplik numarasını çevirmek için iplik numarası hesaplama rehberine bakın.

Sık sorulan sorular

Open-end iplik ring ipliğe göre kötü müdür?

Hayır; farklı özellikler sunar. Cotton Incorporated'a göre ring iplik daha güçlü ve daha yumuşaktır, en ince numaralara kadar eğrilebilir ama daha pahalıdır; open-end iplik daha düzgün, daha ucuz ve daha verimli üretilir ama daha zayıf ve daha sert tuşelidir. Hangisinin uygun olduğunu kullanım yeri belirler (denim atkısı ve havlu zemin çözgüsü Rieter'in rotor uygulama örnekleri arasındadır).

Open-end iplik penye olabilir mi?

Olabilir, ancak olağan akış değildir. Cotton Incorporated'ın akış tablosunda open-end için tarama adımı yoktur; taranmış pamuk şeritle rotor eğirme ise Rowe (1993) tarafından anlatılan bir uygulamadır. Teklifte "open-end" ile "penye" ifadelerini ayrı sorun.

Open-end iplik hangi numaralarda üretilir?

Cotton Incorporated, open-end ipliğin ring ipliğe göre sınırlı ve daha kaba numaralara uygun olduğunu belirtir. NPTEL'in ders soruları da rotor sisteminde ince numaraların mümkün olmadığını belirtir. Rieter'in uygulama örneklerinde numaralar Ne 16 ile Ne 40 arasındadır. Bu kaynaklar genel bir üst sınır vermez; örnekler yalnızca bir makine üreticisinin uygulamalarını gösterir.